مقالات (ادبی، زبان شناختی) اثر علیمحمد حقشناس
کتاب مقالات (ادبی، زبان شناختی)
ادبی، زبان شناختی
معرفی کتاب مقالات (ادبی، زبان شناختی)
زبان و ادبیات در این کتاب دو حوزه جدا از هم نیستند؛ بلکه در کنار یکدیگر، امکان نگاه دقیقتری به متن، معنا و شیوه شکلگیری اندیشه ادبی فراهم میکنند. کتاب مقالات (ادبی، زبان شناختی) نوشته علیمحمد حقشناس مجموعهای از نوشتههای او در زمینه ادبیات، زبانشناسی و مسائل نظری ادبی است؛ اثری برای خوانندگانی که میخواهند رابطه میان ساختار زبان و تجربه ادبی را جدیتر دنبال کنند.
علیمحمد حقشناس، زبانشناس و متخصص آواشناسی، در این اثر از دو قلمرو مهم فعالیت فکری خود سخن میگوید: مطالعه زبان و تأمل درباره ادبیات. همین پیوند، کتاب را به گزینهای مناسب برای علاقهمندان به مقالههای تحلیلی، مباحث زبانشناختی و نگاه نظری به ادبیات تبدیل میکند.
درباره کتاب مقالات (ادبی، زبان شناختی)
مقالات این مجموعه را میتوان در محدوده مشترک ادبیات و زبانشناسی خواند. عنوان کتاب نیز بر همین دو وجه تأکید دارد: وجه ادبی، که به مسائل و موضوعات نظری ادبی مربوط میشود، و وجه زبانشناختی، که به شناخت علمیتر زبان و ویژگیهای آن توجه دارد. بنابراین خواننده با اثری روبهرو است که ادبیات را تنها از منظر ذوق و دریافت شخصی بررسی نمیکند، بلکه برای فهم آن به ابزارها و پرسشهای زبانشناسی نیز توجه نشان میدهد.
اهمیت این رویکرد در آن است که زبان، ماده اصلی آفرینش ادبی، در مرکز توجه قرار میگیرد. وقتی متن ادبی از منظر زبانشناختی بررسی میشود، موضوعاتی مانند شیوه بیان، ساختار زبان و نسبت میان زبان و معنا مجال تأمل بیشتری پیدا میکنند. از سوی دیگر، ادبیات به مباحث زبانشناسی بُعدی انسانی و فرهنگی میبخشد و نشان میدهد زبان فقط مجموعهای از قواعد نیست، بلکه در آفرینش و انتقال تجربه نیز نقش دارد.
حقشناس در هر دو زمینه زبانشناسی و ادبیات مطالعه و نویسندگی داشته است و این سابقه علمی و ادبی در شکلگیری فضای کتاب اهمیت دارد. مقالات کتاب برای خوانندهای نوشته شدهاند که از دنبال کردن استدلال، دقت در کاربرد مفاهیم و روبهرو شدن با مسائل نظری لذت میبرد. با این حال، ارزش کتاب فقط در ارائه اصطلاحات تخصصی خلاصه نمیشود؛ این مجموعه میتواند نگاه خواننده را به چگونگی کارکرد زبان در متن ادبی حساستر کند.
این کتاب را میتوان فرصتی برای کنار هم گذاشتن دو نوع پرسش دانست: ادبیات چگونه از زبان بهره میگیرد و زبان چگونه در قالبهای ادبی معنا و اثرگذاری پیدا میکند؟ پاسخ به چنین پرسشهایی، خواننده را به بازنگری در مرزهای میان رشتهها دعوت میکند. کتاب از این منظر، برای مطالعهای آرام و تأملی مناسب است؛ مطالعهای که در آن هر مقاله میتواند نقطه شروعی برای فکر کردن درباره زبان، متن و نظریه ادبی باشد.
فضای اثر بیش از آنکه روایی یا داستانمحور باشد، پژوهشی و تحلیلی است. خوانندگان نباید از آن انتظار روایت داستانی یا آموزش ساده و گامبهگام زبانشناسی داشته باشند؛ آنچه در این مجموعه اهمیت دارد، مواجهه با مقالههایی درباره ادبیات و زبان و دنبال کردن نگاه نویسنده به مسائل نظری این دو حوزه است. همین ویژگی، کتاب را برای مطالعه دانشگاهی، پژوهش ادبی و علاقهمندی جدی به زبانشناسی قابل توجه میکند.
نویسنده کتاب مقالات (ادبی، زبان شناختی)
علیمحمد حقشناس در سال ۱۳۱۹ در جهرم به دنیا آمد. او پس از تحصیل زبان و ادبیات فارسی در دانشسرای عالی تهران، برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت و از دانشگاه لندن در رشته زبانشناسی و آواشناسی همگانی دکترا گرفت. پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۲، در دانشگاه ملی، دانشگاه شهید بهشتی، و سپس دانشگاه تهران تدریس کرد.
حوزه تخصصی او زبانشناسی و آواشناسی بود، اما علاقهاش به ادبیات و مسائل نظری ادبی نیز در آثارش جایگاه مهمی داشت. از آثار تألیفی و ترجمهای او میتوان به آواشناسی، بازگشت دیالکتیک، بودا، تاریخ مختصر زبانشناسی، تولستوی، رمان به روایت رماننویسان، زبان، فرهنگ معاصر هزاره انگلیسی فارسی و وطنفروش اشاره کرد. او از نوجوانی شعر میسرود و در شعرهایش از تخلص «حقشناس» استفاده میکرد. این نویسنده در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۹ درگذشت.
خرید کتاب مقالات (ادبی، زبان شناختی) به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به زبانشناسی، آواشناسی و نظریه ادبی علاقه دارید، این کتاب میتواند انتخابی مناسب برای گسترش نگاه شما به پیوند زبان و ادبیات باشد. دانشجویان و پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی، خوانندگان مقالههای ادبی و کسانی که به بررسی علمیتر متن و زبان علاقهمندند، از مخاطبان اصلی این مجموعه هستند.
همچنین اگر بهدنبال کتابی درباره رابطه زبان و ادبیات هستید و از متنهای تحلیلی و مفهومی استقبال میکنید، مقالات (ادبی، زبان شناختی) انتظار شما را به اثری جدی و تأملبرانگیز نزدیک میکند. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که میخواهند هنگام مطالعه ادبیات، به نقش زبان، ساختار بیان و مسائل نظری نیز توجه کنند؛ نه فقط به موضوع یا روایت اثر. در نهایت، این مجموعه میتواند در کنار مطالعه آثار ادبی، دریچهای برای شناخت بهتر نگاه زبانشناختی به ادبیات باشد.
