بن در جهان

معرفی کتاب بن در جهان

رمان بِن در جهان از آن دست آثاری است که خواننده را از همان آغاز با پرسشی بنیادی روبه‌رو می‌کند: وقتی انسانی از همان لحظه‌ی تولد متفاوت باشد، جهان با او چه می‌کند و او با جهان چگونه روبه‌رو می‌شود؟ دوریس لسینگ، نویسنده‌ی برنده‌ی نوبل ادبیات، در این کتاب بار دیگر ثابت می‌کند که توانایی خارق‌العاده‌ای در مواجهه با موضوعاتی دارد که بسیاری از نویسندگان از آن‌ها می‌گریزند؛ موضوعاتی همچون تنهایی، ناتوانی جامعه در درک تفاوت، و تلاش بی‌پایان یک فرد برای یافتن جایگاهی در جهانی که برای او طراحی نشده است.

نسخه‌ی فارسی کتاب با ترجمه‌ای روان از سوی نشر ثالث منتشر شده است و معمولاً ۲۵۰تا ۳۰۰ صفحه حجم دارد. زبان اثر ادبی و قابل‌فهم است و با وجود پرداختن به مسائل عمیق انسانی و اجتماعی، برای خوانندگان جوان و بزرگسال قابل‌خواندن است. این کتاب ادامه‌ی رمان اینترنت اُرنج‌ها تنها میوه نیست نیست؛ اما در امتداد رمان پنجمی (The Fifth Child) نوشته شده و داستان زندگی پسربچه‌ای است به نام بِن، کودکی غیرمعمول که از همان ابتدا نشانه‌هایی از تفاوت و ناآرامی با خود دارد.

درباره کتاب بِن در جهان

بِن در جهان ادامه‌ای است بر داستان پسری متفاوت که در رمان پنجمی معرفی شده بود، اما این‌بار لسینگ او را رها می‌کند تا خود در جهان واقعی سرنوشتش را دنبال کند. کتاب نگاهی بی‌پیرایه و در عین حال دردناک به تجربه‌ی زیست یک انسان می‌اندازد؛ انسانی که اجتماع او را در حاشیه می‌راند، نهادهای رسمی او را تهدید تلقی می‌کنند، و حتی خانواده‌اش در مقابل رفتاری قرار می‌گیرند که نه طبیعی است و نه قابل پیش‌بینی.

لسینگ به جای آنکه رمان را به سوی ژانر وحشت یا فانتزی ببرد، فضایی کاملاً واقع‌گرا می‌سازد؛ جهانی که در آن غیرعادی بودن گناه نیست، اما اغلب به بهایی سنگین تمام می‌شود. بِن در این روایت با جهان مدرن، آزمایشگاه‌ها، گروه‌های حاشیه‌ای، سوءاستفاده‌گران، و کسانی روبه‌رو می‌شود که در پی کنترل یا استفاده از او هستند.

کتاب با لحنی آرام و خطی روایت می‌شود، اما از نظر احساسی بسیار پیچیده و چالش‌برانگیز است؛ زیرا از خواننده می‌خواهد خود را جای فردی بگذارد که نه هیولاست و نه انسان معمولی، بلکه موجودی است که فقط می‌خواهد بودن را تجربه کند.

درباره نویسنده کتاب بن در جهان

دوریس لسینگ (Doris May Lessing) یکی از مهم‌ترین نویسندگان قرن بیستم و بیست‌ویکم است. او متولد ۱۹۱۹ در ایران و بزرگ‌شده‌ی آفریقاست و همین تنوع فرهنگی و جغرافیایی در اغلب آثارش حضور پررنگی دارد. لسینگ که در سال ۲۰۰۷ جایزه‌ی نوبل ادبیات را دریافت کرد، به دلیل توجه عمیقش به روان انسان، سیاست، اخلاق، و ساختارهای اجتماعی شناخته می‌شود.

لسینگ همواره در آثارش سراغ شخصیت‌هایی می‌رود که در حاشیه‌اند؛ افرادی که جامعه برایشان جایی ندارد، اما آن‌ها به‌زور و با تلاش، جایگاه خود را می‌جویند. نگاه او انسانی، بی‌قضاوت و پر از همدلی است، اما هرگز از ثبت خشونت و واقعیت تلخ جهان نمی‌گریزد.

بِن در جهان یکی از آثاری است که نشان می‌دهد لسینگ چگونه می‌تواند داستان فردی نامتعارف را تبدیل به آینه‌ای از ساختارهای بزرگ‌تر اجتماعی و انسانی کند.

خلاصه‌ای از محتوای کتاب بن در جهان

روایت بِن در جهان از جایی آغاز می‌شود که بِن، پس از بحران‌ها و رنج‌های کودکی، به مرحله‌ای رسیده است که باید مستقل از خانواده زندگی کند. او نه کاملاً کودک است و نه کاملاً بالغ؛ نه انسان عادی و نه موجودی ناشناخته. همین موقعیت بینابینی او را آسیب‌پذیر و درعین‌حال مقاوم می‌کند.

بِن در مسیر زندگی خود با گروه‌های مختلفی روبه‌رو می‌شود: کسانی که از او می‌ترسند، کسانی که جذب نیرو و تفاوتش می‌شوند، و کسانی که می‌خواهند از ظاهر و قدرت بدنی‌اش سوءاستفاده کنند. لسینگ با دقت نشان می‌دهد که چگونه جهان مدرن، به‌جای حمایت از آسیب‌پذیران، آن‌ها را به سمت انزوا و بهره‌کشی می‌کشاند.

در بخشی دیگر از کتاب، بِن به سرزمین‌های دیگر سفر می‌کند و برای نخستین بار با موجوداتی مواجه می‌شود که کمابیش شبیه او هستند؛ گویی فهمیدن خویشتن برای او تنها از طریق آینه‌ای ممکن است که جهان انسانی قادر به فراهم‌کردنش نیست.

بااین‌حال لسینگ هرگز داستان را به سمت فانتزی مطلق نمی‌برد. او می‌گذارد پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ بماند:
بِن چیست؟ انسان؟ جهش‌یافته؟ موجودی از جهانی دیگر؟ یا فقط پسری متفاوت؟
اما پاسخ مهم نیست؛ آنچه اهمیت دارد تجربه‌ی زیست او و نسبتش با جهانی است که نمی‌داند با دیگری چه کند.

در پایان کتاب خواننده نه شاهد پایان‌بندی هیجانی است و نه پاسخی روشن؛ بلکه با پرسشی عمیق‌تر از قبل روبه‌رو می‌شود:
آیا جهان ما ظرفیت پذیرش تفاوت را دارد؟

جملات کتاب بِن در جهان

بعضی انسان‌ها به دنیا می‌آیند تا آینه‌ی ترس‌های ما باشند، نه گناهکارند و نه تهدید.

• بِن توانایی گفتن بسیاری از چیزها را نداشت، اما سکوتش از هر فریادی بلندتر بود.

• جهان برای کسانی که شبیه ما نیستند کوچک‌تر و تنگ‌تر است.

• گاهی تنها آرزوی یک انسان این است که جایی پیدا کند که بودنش آزاردهنده نباشد.

خرید کتاب بن در جهان به چه افرادی پیشنهاد می‌شود؟

بِن در جهان داستانی تلخ و انسانی است؛ روایتی از فردی که نه شیطان است و نه قهرمان، بلکه کودکی است که با تفاوت به دنیا آمده و جهان برای او جای کوچکی دارد. لسینگ با مهارتی کم‌نظیر نشان می‌دهد چگونه جامعه از درک کسانی که خارج از چارچوب‌اند عاجز است و چگونه همین ناتوانی می‌تواند سرنوشت انسان‌ها را تغییر دهد.

اگر به رمان‌هایی علاقه دارید که علاوه بر روایت داستان، پرسش‌های اخلاقی، اجتماعی و انسانی پیش می‌کشند؛ اگر دوست دارید روایتی بخوانید که هم واقع‌گراست و هم سرشار از لایه‌های عاطفی؛ و اگر به دنبال اثری هستید که بعد از خواندنش مدتی طولانی در ذهن بماند، کتاب بِن در جهان انتخابی ارزشمند و تأثیرگذار است.