وقت عکس اثر مهران مهاجر

عکس وقت عکس

کتاب وقت عکس

انتشارات:آگاه
نویسنده:مهران مهاجر

معرفی کتاب وقت عکس

عکس فقط تصویری ثبت‌شده نیست؛ گاهی کلمه‌ای است که باید درباره‌اش اندیشید، نوشت و حتی با آن کلنجار رفت. کتاب «وقت عکس» نوشته مهران مهاجر، مجموعه‌ای از نوشته‌های کوتاه و بلند است که در فاصله‌های زمانی گوناگون شکل گرفته‌اند و همگی حول معنای عکس و نسبت آن با کلمه می‌گردند.

این کتاب خواننده را به تماشای رابطه‌ای پیچیده میان دیدن و نوشتن دعوت می‌کند؛ رابطه‌ای که هم جذاب است و هم مسئله‌ساز. «وقت عکس» برای کسانی شکل گرفته است که عکاسی را تنها در قاب تصویر خلاصه نمی‌کنند و می‌خواهند درباره زبان عکس، تجربه نگاه‌کردن و جایگاه نوشتار در فهم تصویر تأمل کنند.

درباره کتاب وقت عکس

نوشته‌های این مجموعه از یک طرح ازپیش‌تعیین‌شده پیروی نمی‌کنند و قرار نیست در کنار هم ساختاری کاملاً یکپارچه بسازند. تنوع در طول و زمان شکل‌گیری متن‌ها، به کتاب حال‌وهوایی پراکنده اما معنادار می‌دهد. قدیمی‌ترین نوشته‌ها بیش از هجده سال از عمرشان گذشته و تازه‌ترین آن‌ها به دو یا سه سال پیش بازمی‌گردند؛ بااین‌حال، واژه «عکس» رشته‌ای است که این متن‌ها را به یکدیگر پیوند می‌دهد.

مهران مهاجر در این نوشته‌ها از تجربه عکاسانه خود به سوی زبان حرکت می‌کند و گاهی نیز از کلمه به خود عکس بازمی‌گردد. همین رفت‌وآمد، موضوع اصلی کتاب را می‌سازد: عکس چگونه دیده می‌شود و کلمه چگونه می‌تواند آن را توصیف، تفسیر یا دوباره قابل‌تأمل کند؟ کتاب پاسخ نهایی و ساده‌ای برای این پرسش‌ها ارائه نمی‌دهد؛ بلکه فضای مناسبی برای دنبال‌کردن آن‌ها ایجاد می‌کند.

یکی از زمینه‌های مهم این مجموعه، عکاسی ایران و تاریخ نانوشته آن است. نوشته‌های کتاب را می‌توان نشانه‌ای از گستره موضوعاتی دانست که هنوز درباره عکاسی ایران نیازمند نوشتن و اندیشیدن‌اند. از این منظر، «وقت عکس» تنها گردآوری چند متن درباره تصویر نیست؛ دعوتی است برای جدی‌گرفتن نوشتن درباره عکس و توجه به بخش‌هایی که در روایت‌های موجود کمتر دیده شده‌اند.

لحن و ساختار کتاب، نتیجه هم‌نشینی متن‌هایی است که در دوره‌های مختلف نوشته شده‌اند. بنابراین خواننده با یک روایت خطی یا بحثی مرحله‌به‌مرحله روبه‌رو نیست، بلکه با انباشتی از کلمات و نگاه‌ها مواجه می‌شود که از یک دغدغه مشترک سرچشمه می‌گیرند. این ویژگی، خواندن کتاب را به تجربه‌ای تأملی تبدیل می‌کند؛ تجربه‌ای که در آن هر نوشته می‌تواند نقطه شروعی برای پرسشی تازه درباره تصویر، زبان و نگاه باشد.

ارزش خواندن این کتاب در همین گشودگی نهفته است. «وقت عکس» به‌جای آنکه عکس را موضوعی کاملاً حل‌شده و روشن فرض کند، دشواری‌های فهم آن را آشکار می‌کند. خواننده می‌تواند در خلال متن‌ها نسبت میان چشم، ذهن و دل را با عکس دنبال کند و ببیند چگونه یک تصویر، بیرون از قاب خود، به موضوعی برای فکرکردن و نوشتن بدل می‌شود.

نویسنده کتاب وقت عکس

مهران مهاجر در «وقت عکس» از جایگاه یک عکاس با خودِ مفهوم عکس درگیر می‌شود. رویکرد او به موضوع، محدود به تولید یا مشاهده تصویر نیست؛ او تجربه عکاسی را با پرسش‌های زبانی و نوشتاری همراه می‌کند. به همین دلیل، کتاب بازتاب مسیری است که در آن عکس گاهی به خود تصویر تبدیل می‌شود و گاهی در قالب کلمه ادامه پیدا می‌کند.

نگاه نویسنده در این مجموعه، هم شخصی و هم پرسشگرانه است. او به‌جای جداکردن کامل عکس از نوشته، بر نسبت میان این دو مکث می‌کند؛ نسبتی که می‌تواند هم راهگشا و هم دشوار باشد. این تمرکز، به نوشته‌ها هویتی متمایز می‌دهد و کتاب را برای خوانندگانی مناسب می‌کند که به پیوند عکاسی، نقد عکس و نوشتن درباره تصویر علاقه دارند.

خرید کتاب وقت عکس به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به عکاسی ایران، تاریخ نانوشته عکاسی و نوشته‌های تأملی درباره تصویر علاقه دارید، «وقت عکس» می‌تواند انتخابی همدلانه با دغدغه‌های شما باشد. این کتاب برای عکاسان، دانشجویان و علاقه‌مندان عکاسی و همچنین کسانی مناسب است که می‌خواهند فراتر از دیدن یک عکس، درباره چگونگی شکل‌گیری معنا در آن فکر کنند.

این اثر را به خوانندگانی پیشنهاد می‌کنیم که از مجموعه‌نوشته‌های کوتاه و بلند، ساختار غیرخطی و متن‌هایی با محوریت یک پرسش مشترک لذت می‌برند. اگر به رابطه میان عکس و کلمه، تجربه نگاه‌کردن و نوشتن درباره تصویر علاقه‌مندید، بهتر است از این کتاب انتظار پاسخ‌های آماده نداشته باشید؛ آنچه در اختیارتان قرار می‌گیرد، مجموعه‌ای از تأملات و پرسش‌هاست که می‌تواند نگاهتان را به عکاسی و ضرورت نوشتن درباره آن دقیق‌تر کند.

«وقت عکس» همچنین برای کسانی خواندنی است که به دنبال آثاری درباره هنر دیدن هستند؛ آثاری که به‌جای ارائه توضیحی یک‌دست، فرصت مکث و بازاندیشی فراهم می‌کنند. در نهایت، این کتاب می‌تواند انگیزه‌ای برای نوشتن درباره تجربه‌های نادیده و نانوشته عکاسی باشد و خواننده را به ادامه‌دادن این گفت‌وگو میان تصویر و زبان دعوت کند.

مهران مهاجر
مهران مهاجر
وقت عکس
دایره المعارف هنر (۳ جلدی)
به‌سوی زبان‌شناسی شعر