تناقضات نابازیگری: و مقالههای دیگر دربارهٔ سینمای عباس کیارستمی اثر روبرت صافاریان
کتاب تناقضات نابازیگری: و مقالههای دیگر دربارهٔ سینمای عباس کیارستمی
و مقاله‌هایی دیگر دربارهٔ سینمای عباس کیارستمی
معرفی کتاب تناقضات نابازیگری: و مقالههای دیگر دربارهٔ سینمای عباس کیارستمی
بازیگر در سینمای عباس کیارستمی کجای مرز میان واقعیت و نقش قرار می‌گیرد؟ کتاب «تناقضات نابازیگری: و مقالههای دیگر دربارهٔ سینمای عباس کیارستمی» با تمرکز بر همین پرسش، یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های فیلم‌سازی او را بررسی می‌کند؛ جنبه‌ای که در آن تعریف بازیگری، شخصیت، تجربهٔ زیسته و ابزارهای سینمایی به یکدیگر گره می‌خورند.
روبرت صافاریان در این کتاب تنها به این برداشت رایج بسنده نمی‌کند که کیارستمی از نابازیگران استفاده می‌کرد. او پیچیدگی این روش را پیش می‌کشد و می‌پرسد آیا می‌توان در فیلم‌های این کارگردان از سبکی واحد برای بازی سینمایی سخن گفت یا نه. نتیجه، مجموعه‌ای از مقاله‌ها دربارهٔ بازیگری، نابازیگری و برخی وجوه کمتر بررسی‌شدهٔ سینمای کیارستمی است.
دربارهٔ کتاب تناقضات نابازیگری: و مقالههای دیگر دربارهٔ سینمای عباس کیارستمی
هستهٔ اصلی کتاب، بررسی مفهوم نابازیگری در فیلم‌های عباس کیارستمی است. تصور معمول این است که حضور افراد غیرحرفه‌ای در فیلم‌های او باعث می‌شود رفتارها طبیعی‌تر و واکنش‌ها باورپذیرتر به نظر برسند؛ اما کتاب نشان می‌دهد که این مسئله به همین سادگی قابل توضیح نیست. نابازیگر گاهی در جایگاه شخصیتی قرار می‌گیرد که به تجربه‌های واقعی او نزدیک است و گاهی مرز میان فرد واقعی و کاراکتر سینمایی پیچیده‌تر می‌شود.
یکی از ایده‌های مهم مطرح‌شده این است که می‌توان موقعیت‌های دراماتیک قصه را بر پایهٔ تجربهٔ بازیگر غیرحرفه‌ای نوشت یا تغییر داد. در چنین حالتی، بازیگر انگار خودِ کاراکتر است و رفتار او نه از اجرای نمایشی، بلکه از واکنش‌های شخصی و طبیعی سرچشمه می‌گیرد. با این حال، کتاب به این نکته نیز توجه دارد که آنچه مخاطب بازی می‌پندارد، فقط حاصل حضور فرد مقابل دوربین نیست.
تدوین، گریم، موسیقی و تنظیم فاصلهٔ دوربین از بازیگر یا نابازیگر نیز در شکل‌گیری این تجربه نقش دارند. از این منظر، بازی سینمایی نتیجهٔ همکاری چندین عنصر است و همیشه به اجرای بازیگر به معنای متعارف آن وابسته نیست. همین نگاه، بحث نابازیگری را از یک انتخاب سادهٔ اجرایی فراتر می‌برد و آن را به مسئله‌ای دربارهٔ زبان سینما تبدیل می‌کند.
صافاریان برای روشن‌تر کردن این تناقض، به حضور بازیگرانی مانند شهره آغداشلو، محمدعلی کشاورز و ژولیت بینوش توجه می‌کند. آیا می‌توان چنین بازیگرانی را نابازیگر دانست؟ از سوی دیگر، آیا ممکن است کیارستمی در برخی موقعیت‌ها از نابازیگران به‌جای بازیگر استفاده کرده باشد؟ کتاب با طرح این پرسش‌ها، خواننده را به بازنگری در دوگانهٔ سادهٔ بازیگر و نابازیگر دعوت می‌کند.
این اثر فقط به نابازیگری محدود نمی‌ماند. شعر و قالب کوتاه در آثار کیارستمی، و همچنین کیارستمیِ جلوی دوربین، از موضوعات دیگری هستند که در مقالههای کتاب با تفصیل بیشتری بررسی می‌شوند. در نتیجه، خواننده با متنی روبه‌رو است که هم یک مسئلهٔ مشخص در شیوهٔ فیلم‌سازی او را دنبال می‌کند و هم به جنبه‌های گوناگون سینمای این فیلم‌ساز می‌پردازد.
کتاب در دوره‌ای نوشته شده که دربارهٔ سینمای کیارستمی، پشت صحنهٔ فیلم‌های او، زندگی خصوصی‌اش، گفت‌وگوهای منتشرنشده و فیلم «۲۴ فریم» مطالب بیشتری در دسترس قرار گرفته بود. این زمینه به مقاله‌ها امکان می‌دهد برخی بحث‌ها را از زاویه‌ای تازه دنبال کنند و موضوعاتی را که کمتر به آن‌ها پرداخته شده، در مرکز توجه قرار دهند. مطالعهٔ اثر برای کسانی که به تحلیل سینمای مؤلف، رابطهٔ واقعیت و بازنمایی و شیوه‌های متفاوت حضور انسان در قاب علاقه دارند، تجربه‌ای فکری و دقیق خواهد بود.
نویسنده کتاب تناقضات نابازیگری: و مقالههای دیگر دربارهٔ سینمای عباس کیارستمی
روبرت صافاریان در این کتاب با رویکردی تحلیلی به سراغ سینمای عباس کیارستمی می‌رود. تمرکز او بر پاسخ‌های قطعی و ساده نیست؛ بلکه تلاش می‌کند تناقض‌های موجود در مفهوم نابازیگری و شیوهٔ استفاده از بازیگران و نابازیگران را آشکار کند. این رویکرد باعث می‌شود موضوع کتاب از سطح توصیف یک تکنیک فراتر برود و به بررسی سازوکارهای تولید معنا در فیلم برسد.
نویسنده در کنار بحث بازیگری، شعر، قالب کوتاه و حضور کیارستمی مقابل دوربین را نیز دنبال می‌کند. بنابراین دغدغهٔ اصلی او شناخت دقیق‌تر زبان سینمایی کیارستمی و توجه به جزئیاتی است که ممکن است در نگاه نخست ساده یا بدیهی به نظر برسند. مقالههای کتاب برای خواننده‌ای نوشته شده‌اند که می‌خواهد فیلم‌های این کارگردان را با حساسیت بیشتری تماشا و تحلیل کند.
خرید کتاب تناقضات نابازیگری: و مقالههای دیگر دربارهٔ سینمای عباس کیارستمی به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
اگر به سینمای عباس کیارستمی، نقد فیلم و بررسی شیوه‌های بازی در سینما علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. اثر حاضر به‌ویژه برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند دربارهٔ تفاوت بازیگر حرفه‌ای و نابازیگر، مرز واقعیت و نقش، و تأثیر تدوین، گریم، موسیقی و قاب‌بندی بر بازی سینمایی بیشتر بدانند.
این کتاب همچنین به دوستداران سینمای تحلیلی و کسانی پیشنهاد می‌شود که از مطالعهٔ مقاله‌هایی دربارهٔ شعر، قالب کوتاه و جنبه‌های کمتر دیده‌شدهٔ آثار کیارستمی لذت می‌برند. نباید از آن انتظار روایتی داستانی داشت؛ ارزش کتاب در طرح پرسش‌های دقیق و فراهم کردن زاویه‌ای تازه برای فهم فیلم‌های اوست. اگر می‌خواهید هنگام تماشای سینمای کیارستمی به حضور بازیگر، نابازیگر و نقش ابزارهای سینمایی با دقت بیشتری نگاه کنید، «تناقضات نابازیگری» می‌تواند مطالعه‌ای پربار برای شما باشد.
