تاریخ سینما اثر دیوید بوردول

معرفی کتاب تاریخ سینما

سینما فقط مجموعه‌ای از فیلم‌ها نیست؛ تاریخ آن، داستان شکل‌گیری زبان تصویری، صنعت فیلم‌سازی و ارتباط میان فرهنگ‌های گوناگون است. کتاب تاریخ سینما نوشته دیوید بوردول، با همکاری کریستین تامسون، این مسیر گسترده را از نخستین سال‌های سینما تا سینمای معاصر دنبال می‌کند و تصویری منظم از مهم‌ترین جریان‌ها و دگرگونی‌های این هنر به دست می‌دهد.

این کتاب برای خواننده‌ای نوشته شده است که می‌خواهد سینما را در بستر تاریخی، هنری و صنعتی آن بشناسد؛ بدون آن‌که لازم باشد از پیش دانش تخصصی در زیبایی‌شناسی یا نظریه فیلم داشته باشد. دامنه بحث، فیلم‌های بلند داستانی، مستند، تجربی و آوانگارد و انیمیشن را دربرمی‌گیرد و به نقش رسانه فیلم، فعالیت صنایع سینمایی و پیامدهای بین‌المللی آن‌ها توجه می‌کند.

درباره کتاب تاریخ سینما

تاریخ سینما دانشی جوان و همچنان در حال گسترش است؛ دانشی که در آن پرسش‌های بسیاری درباره فیلم‌های دیده‌نشده، ژانرها، کارگردان‌ها و سینماهای ملی باقی مانده است. بوردول و تامسون به‌جای محدود کردن روایت به چند سینمای مشهور، دامنه‌ای بین‌المللی را در نظر می‌گیرند و روندهای اصلی سینما را در کنار یکدیگر بررسی می‌کنند. از این منظر، کتاب هم برای شناخت آثار و جریان‌ها اهمیت دارد و هم نشان می‌دهد سینما چگونه در ارتباط با صنعت، دولت، جامعه و تحولات جهانی شکل گرفته است.

ساختار کتاب در پنج دوره اصلی تنظیم شده است: سال‌های آغازین سینما، دوره سینمای صامت متأخر، گسترش سینمای ناطق، دوره پس از جنگ جهانی دوم و سینمای معاصر. این تقسیم‌بندی به خواننده کمک می‌کند تغییرات سینما را مرحله‌به‌مرحله دنبال کند؛ از پیدایش و گسترش بین‌المللی آن تا شکل‌گیری سینماهای ملی، نظام‌های استودیویی، جریان‌های هنری و تحولاتی که به سینمای امروز انجامیده‌اند.

در بخش نخست، مباحثی مانند نخستین سالیان سینما، گسترش بین‌المللی، سینماهای ملی، کلاسیسیسم هالیوود و تأثیر جنگ جهانی اول بررسی می‌شوند. بخش مربوط به دهه ۱۹۲۰ به سینمای فرانسه، آلمان و شوروی، واپسین سال‌های سینمای صامت در هالیوود و روندهای بین‌المللی این دوره می‌پردازد. این بخش‌ها زمینه لازم را برای فهم تغییرات فنی و زیبایی‌شناختی بعدی فراهم می‌کنند.

در ادامه، توسعه سینمای ناطق، آغاز این دوره، سیستم استودیویی هالیوود و نظام‌های استودیویی دیگر بررسی می‌شود. رابطه سینما و دولت، سینمای فرانسه و رئالیسم شاعرانه نیز در همین مسیر قرار می‌گیرد. در کنار سینمای جریان اصلی، کتاب به فعالیت چپ‌گرایان در سینمای مستند و سینمای تجربی نیز توجه دارد؛ بنابراین روایت آن تنها به فیلم‌های تجاری یا آثار داستانی محدود نمی‌ماند.

دوره پس از جنگ، سینمای آمریکا و اروپا، سینمای جنگ فراسوی غرب، سینماهای هنری، موج‌های نو و سینماهای جوان را در بر می‌گیرد. سینمای مستند و تجربی بعد از جنگ نیز بخشی از این بررسی است. سپس روایت به سینمای معاصر از سال ۱۹۶۰ تا امروز می‌رسد و موضوعاتی مانند سینمای جهان سوم، سینمای سیاسی ـ انتقادی و فراز و فرود هالیوود را دنبال می‌کند.

یکی از ویژگی‌های کتاب، استفاده از تصویرهایی با اندازه واقعی برای توضیح مفاهیم و رویدادهاست. این تصاویر به خواننده امکان می‌دهند نمونه‌های مورد بحث را واقع‌گرایانه‌تر ببینند و ارتباط میان تحلیل تاریخی و تجربه بصری فیلم را بهتر درک کنند. متن اصلی در ویرایش نهایی خود تغییراتی داشته و دو فصل جدید نیز به آن افزوده شده است؛ فصل‌هایی که در متن فارسی کتاب نیز آمده‌اند.

در نتیجه، تاریخ سینما را می‌توان هم یک روایت تاریخی گسترده و هم راهنمایی برای شناخت زبان‌ها، جریان‌ها و نهادهای سینمایی دانست. کتاب به خوانندگان کمک می‌کند فیلم‌ها را جدا از زمان و زمینه تولیدشان نبینند و نسبت میان انتخاب‌های هنری، امکانات صنعتی و تحولات بین‌المللی را دوباره بررسی کنند.

نویسنده کتاب تاریخ سینما

دیوید بوردول، همراه با کریستین تامسون، در این کتاب تاریخ سینما را با رویکردی پژوهشی، آموزشی و قابل‌فهم سامان داده است. تمرکز نویسندگان بر پیوند میان فیلم‌ها، صنایع فیلم‌سازی و پیامدهای بین‌المللی آن‌هاست. آن‌ها از فیلم داستانی تا مستند، تجربه‌گرایی، آوانگارد و انیمیشن را در یک چشم‌انداز تاریخی کنار هم قرار می‌دهند و تلاش می‌کنند مطالب را بدون وابسته کردن خواننده به پیش‌زمینه تخصصی نظریه فیلم ارائه کنند. حاصل این رویکرد، متنی است که هم برای مطالعه آموزشی و هم برای علاقه‌مندان جدی سینما قابل استفاده است.

خرید کتاب تاریخ سینما به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به تاریخ سینما، سینماهای ملی و تحول زبان فیلم علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه‌ای پیوسته و گسترده باشد. دانشجویان و پژوهشگران سینما از دسته‌بندی دوره‌ها و توجه هم‌زمان به فیلم، صنعت و زمینه بین‌المللی بهره می‌برند؛ علاقه‌مندان عمومی نیز می‌توانند بدون نیاز به دانش تخصصی، مسیر شکل‌گیری سینمای صامت، ناطق، هنری، مستند، تجربی و معاصر را دنبال کنند.

این کتاب را به‌ویژه به کسانی پیشنهاد می‌کنیم که می‌خواهند هالیوود را در کنار سینمای فرانسه، آلمان، شوروی، اروپا و سینماهای فراتر از غرب ببینند. اگر از مطالعه آثاری درباره موج‌های نو، سینمای سیاسی ـ انتقادی، انیمیشن و جریان‌های آوانگارد لذت می‌برید، ساختار تاریخی و تصاویر تحلیلی آن به شما کمک می‌کند با انتظار درست سراغ کتاب بروید: با روایتی آموزشی و مستندمحور، نه صرفاً فهرستی از نام فیلم‌ها و کارگردان‌ها.