پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

معرفی نشر پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی از نهادهای فعال در حوزه‌ی پژوهش‌های دانشگاهی است که در سال‌های آغازین با هدف سیاست‌گذاری و تولید دانش در موضوع‌های فرهنگی و اجتماعیِ آموزش عالی شکل گرفت. فعالیت‌های این مجموعه تنها به تولید پژوهش محدود نمی‌ماند و در قالب آثار مکتوب، ترجمه و پژوهش‌محور به جریان گفت‌وگوهای تخصصی در جامعه‌ی دانشگاهی می‌پیوندد. تمرکز اصلی آن، فهم بهتر دانشگاه و پیوند میان علم، جامعه، فرهنگ و فناوری است؛ به‌گونه‌ای که خواننده با خوانش‌هایی از جنس تحلیل و آینده‌پژوهی روبه‌رو شود.

تاریخچه‌ی نشر پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

این مجموعه در سال ۱۳۸۳ با هدف پژوهش در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعیِ آموزش عالی و توسعه‌ی علوم انسانی و اجتماعی تأسیس شد. در آغاز، ساختار آن با گروه‌های مطالعاتی در حوزه‌های مختلف شکل گرفت و با گذر زمان به یک نهاد پژوهشیِ گسترده‌تر تبدیل شد. بر اساس مسیر تحول سازمانی، در سال ۱۳۹۹ به «موسسه» ارتقا یافت و سپس در سال ۱۴۰۲ نام آن با ارتقای دوباره به «پژوهشگاه» تغییر کرد. همچنین در آغاز فعالیت، هادی خانیکی ریاست پژوهشکده را بر عهده داشت و فعالیت‌های گروه‌ها و محورهای پژوهشی متناسب با نیازهای پژوهش در آموزش عالی گسترش پیدا کرد.

حوزه‌ی فعالیت و ژانرهای نشر پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

جهت‌گیری این مجموعه در فضای پژوهش‌های فرهنگی و اجتماعی است، با این نگاه که موضوع‌های علم و فناوری، ارتباطات، زنان، و آینده‌پژوهی به فهم دانشگاه و سیاست‌های آموزش عالی پیوند می‌خورند. در آثار منتشرشده نیز معمولاً با رویکردهای پژوهشی و تحلیلی سروکار داریم که مخاطب دانشگاهی را به خوانش ساختارمند از مسائل می‌رساند.

• فرهنگ‌پژوهی و جامعه‌شناسیِ آموزش عالی
• علم و فناوری، و مطالعات آینده‌پژوهی
• مطالعات زنان، سیاست زندگی و تحلیل‌های اجتماعی

پرفروش‌ترین کتاب‌های نشر پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

در میان کتاب‌های پرفروش این نشر، عنوان‌هایی دیده می‌شود که از دیرینه‌شناسی علوم انسانی تا فهم دانشگاه، مسئله‌ی علم و فناوری، و موضوع‌های اجتماعی و آموزشی را پوشش می‌دهند.

نظم اشیاء: دیرینه شناسی علوم انسانی

این کتاب با رویکرد دیرینه‌شناختی، به بررسی شیوه‌های شکل‌گیری دانش‌های انسانی می‌پردازد و از منظر «نظم» و سازمان‌یابیِ دانش، به فهم تاریخیِ علوم انسانی نزدیک می‌شود. متن اثر میشل فوکو است و ترجمه‌ی آن با نام یحیی امامی منتشر شده است. برای علاقه‌مندان به فلسفه‌ی علم، نظریه‌های معرفت‌شناختی و خوانش‌های تحلیلی از تاریخ اندیشه، این عنوان یک نقطه‌ی شروع جدی محسوب می‌شود.

استادان و نااستادان

این کتاب با تمرکز بر اخلاق و زیست دانشگاهی، به تفاوت‌های میان «استادان» و «نااستادان» در فضای آموزش عالی می‌پردازد. در معرفی‌های مرتبط، این عنوان به ترجمه‌ی اثری با موضوع اخلاق در دانشگاه شناخته می‌شود. مخاطب با خوانشی مواجه است که به جای پرداخت صرف به توصیه‌های کلی، در پی فهم پیامدهای رفتاری و اخلاقی در دانشگاه است؛ از مسیرهایی که آموزش، پژوهش و اعتبار علمی را شکل می‌دهند.

علم؛ مرز بی انتها‏‫

کتاب «علم؛ مرز بی انتها‏‫» نگاهی مسئله‌محور به حدود دانش و گستره‌ی حرکت علم دارد. این اثر با ترجمه‌ی آریا متین منتشر شده و با عنوانی درباره‌ی نسبت علم با پرسش‌های بنیادین شناخته می‌شود. اگر به دنبال کتابی هستید که علم را فقط مجموعه‌ی یافته‌ها نبینید و برای فهم مسیرهای تولید دانش به تحلیل مفهومی نزدیک شوید، این عنوان می‌تواند انتخابی مناسب باشد.

روش های آینده پژوهی

«روش های آینده پژوهی» به آشنایی با ابزارها و شیوه‌های کار در حوزه‌ی آینده‌پژوهی کمک می‌کند. مخاطب با مجموعه‌ای از روش‌ها روبه‌رو می‌شود که امکان صورت‌بندی سناریوها و سنجش جهت‌گیری‌ها را در پژوهش و برنامه‌ریزی فراهم می‌کند. این کتاب برای کسانی که در حوزه‌ی آموزش عالی، سیاست‌گذاری و پژوهش‌های راهبردی فعالیت می‌کنند یا قصد دارند نگاه آینده‌نگر را نظام‌مندتر دنبال کنند، مفید است.

نوشتار دانشجویان در دانشگاه

این عنوان به «نوشتار» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ساحت‌های دانشگاه نزدیک می‌شود و تلاش می‌کند نقش نوشتن دانشجویی را در شکل‌گیری فهم، هویت علمی و مسیر یادگیری نشان دهد. تمرکز کتاب بر تجربه‌ی دانشگاهی و تولید متن‌های دانشجویی است و مخاطب با زوایای فرهنگی و معرفت‌شناختیِ نوشتن در محیط دانشگاه آشنا می‌شود. برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی آموزش عالی، این کتاب می‌تواند راهنمای دقیق‌تری برای فهم زمینه‌ی نوشتار باشد.

رویای ناتمام

«رویای ناتمام» روایت دختران دانشجو از تجربه‌ی دانشگاه را در پیوند با چالش‌های بازار کار دنبال می‌کند. نویسندگان این کتاب در شناسه‌های کتاب با عنوان تجربه‌ی زیسته‌ی دانشجویان معرفی شده‌اند و محور اصلی آن، شکاف میان انتظارهای دانشگاه و واقعیت‌های اشتغال است. از آن‌جا که موضوع کتاب اجتماعی و زیستی است، برای خوانندگانی جذاب خواهد بود که می‌خواهند دانشگاه را در زندگی واقعی دانشجویان و در افق آینده ببینند.

دانشگاه هویت و سیاست زندگی زنان

این کتاب به پیوند دانشگاه، هویت و سیاست زندگی زنان می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه تجربه‌ی دانشگاهی می‌تواند در شکل‌گیری فهم‌های جدید از خود و زندگی اثر بگذارد. نویسنده‌ی این عنوان با تمرکز بر ابعاد اجتماعی و هویتیِ آموزش عالی شناخته می‌شود. مخاطب با خوانشی تحلیلی مواجه است که دانشگاه را صرفاً محیط آموزشی نمی‌داند و آن را به میدان تغییرات اجتماعی و تصمیم‌گیری‌های زندگی گره می‌زند.

وضعیت علم و تکنولوژی در کانادا

«وضعیت علم و تکنولوژی در کانادا» به تحلیل وضعیت علم و فناوری در یک زمینه‌ی مشخص جغرافیایی می‌پردازد و برای مقایسه‌ی نظام‌های علمی و مسیرهای توسعه‌ی فناوری در جهان، اطلاعات و چارچوب فکری فراهم می‌کند. چنین کتابی برای دانشجویانی مفید است که دنبال شناخت سیاست‌های علم و فناوری و اثر آن‌ها بر تولید دانش و نوآوری هستند. مخاطب از خلال این عنوان، به فهم عمیق‌تری از جایگاه علم و تکنولوژی در جامعه می‌رسد.

طرح واره های فقدانی و فهم دانشگاه ایرانی

این کتاب با نگاه مفهومی به «فقدان» و سازوکارهای شکل‌گیری آن، به فهم دانشگاه ایرانی نزدیک می‌شود. تمرکز عنوان بر طرح واره‌هایی است که در ذهن و روایت‌های دانشگاهی فعال می‌شوند و می‌توانند روی ادراک از دانشگاه اثر بگذارند. مخاطب با این کتاب، امکان بازخوانی تجربه‌ی دانشگاه و تحلیل ریشه‌های معناییِ برخی برداشت‌ها را پیدا می‌کند. برای پژوهشگران حوزه‌ی آموزش عالی و جامعه‌شناسی دانشگاه، این عنوان یک مسیر نظری قابل اتکا ارائه می‌دهد.

فضای مجازی

«فضای مجازی» به نقش و جایگاه فضای آنلاین در شکل‌دهی به کنش‌های اجتماعی و فرهنگی نزدیک می‌شود. عنوان کتاب نشان می‌دهد که بحث فقط درباره‌ی ابزار یا فناوری نیست، بلکه به پیامدهای اجتماعیِ زیست در فضای مجازی نیز توجه دارد. این اثر می‌تواند برای خوانندگانی جذاب باشد که می‌خواهند بفهمند فضای مجازی چگونه بر ارتباطات، معنا، هویت و رفتار جمعی اثر می‌گذارد و چه فرصت‌ها و چالش‌هایی در مسیر کنش اجتماعی پدید می‌آورد.

نوآوری در حکمرانی آموزش عالی

این عنوان بر پیوند «نوآوری» و «حکمرانی» در آموزش عالی تمرکز دارد. مخاطب با بحث‌هایی مواجه می‌شود که نشان می‌دهند تصمیم‌گیری، ساختارها و سیاست‌ها چگونه می‌توانند به نوآوری در دانشگاه‌ها جهت بدهند. از آن‌جا که حکمرانی آموزش عالی به مجموعه‌ای از قواعد، نظام اجرا و شیوه‌های مدیریت گره خورده است، کتاب می‌تواند برای پژوهشگران سیاست‌پژوهی و علاقه‌مندان به آینده‌نگری نظام آموزش عالی مفید باشد.

پیدا و پنهان نوآوری اجتماعی

«پیدا و پنهان نوآوری اجتماعی» به جنبه‌های آشکار و پنهان تغییر اجتماعی می‌پردازد و تلاش می‌کند نشان دهد نوآوری اجتماعی فقط در سطح اقدام‌های دیده‌شدنی رخ نمی‌دهد. در این کتاب، مفهوم نوآوری به عنوان نیرویی برای تغییرات اجتماعی در محیط‌های واقعی تحلیل می‌شود و مخاطب با رویکردی برای دیدن سازوکارهای کمتر آشکار نیز آشنا می‌گردد. این عنوان برای کسانی که در حوزه‌ی جامعه‌شناسی و مطالعات اجتماعی فعال‌اند، انتخابی خواندنی است.

دانشگاه پایدار

«دانشگاه پایدار» با عنوان فرعی اهداف سبز و چالش‌های تازه پیش‌روی مدیران آموزش عالی شناخته می‌شود. این کتاب به مسئله‌ی پایداری در دانشگاه از منظر مدیریت و سیاست‌گذاری نزدیک می‌شود و تلاش دارد نشان دهد گذار به رویکردهای سبز چگونه می‌تواند در آموزش عالی پیاده شود. نویسندگان اثر در معرفی‌های کتاب با ترکیبی از نویسندگان و مترجمان شناخته شده‌اند و نسخه‌ی فارسی نیز به دست مترجمان مجموعه ارائه شده است.

آداب دانشمندی

«آداب دانشمندی» به راهنمایی برای رفتار مسئولانه در پژوهش می‌پردازد و به خواننده کمک می‌کند درباره‌ی اخلاق علمی و شیوه‌ی درست انجام کار پژوهشی دقیق‌تر بیندیشد. این کتاب با محور «رفتار مسئولانه در پژوهش» شناخته می‌شود و در معرفی‌های آن، نام مترجمان و پدیدآورندگان نیز آمده است. برای پژوهشگران جوان، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و کسانی که در مسیر تولید دانش‌اند، این عنوان می‌تواند یک متن کاربردی و روشن برای تصمیم‌های اخلاقی باشد.

مسئولیت اجتماعی دانشگاه

«مسئولیت اجتماعی دانشگاه» به جایگاه دانشگاه در برابر جامعه نزدیک می‌شود و می‌کوشد نشان دهد دانشگاه چگونه می‌تواند در حوزه‌هایی فراتر از آموزش و پژوهش صرف، نقش‌آفرین باشد. در این مسیر، مسئولیت اجتماعی به عنوان چارچوبی برای پاسخ‌گویی، اثرگذاری و پیوند با نیازهای واقعی جامعه مطرح می‌شود. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که دانشگاه را به‌مثابه نهاد اجتماعی می‌بینند و به دنبال فهم دقیق‌تر از کارکردهای آن در میدان اجتماعی‌اند.

آن ره که آمده ایم

«آن ره که آمده ایم» عنوانی تأملی درباره‌ی مسیر و تجربه‌ی تاریخی/فکری است و می‌تواند خواننده را به بازاندیشی در مسیر طی‌شده در عرصه‌ی دانشگاه و علوم انسانی دعوت کند. این کتاب در امتداد گفتمان‌های تحلیل‌محور درباره‌ی آموزش عالی شکل می‌گیرد و به امکان فهم گذشته برای حرکت دقیق‌تر در آینده نزدیک می‌شود. برای علاقه‌مندان به متن‌های تاملی و پژوهش‌محور، این عنوان زمینه‌ی گفت‌وگو درباره‌ی مسیر تحول فکری را فراهم می‌کند.

حجاب و تکامل اجتماعی

این کتاب با عنوان «حجاب و تکامل اجتماعی» به پیوند میان پدیده‌ی حجاب و بحث تکامل اجتماعی نزدیک می‌شود. در چنین رویکردی، مسئله فقط در سطح فردی یا نمادین باقی نمی‌ماند و به پیامدهای اجتماعی و نقش آن در نظم اجتماعی توجه می‌شود. مخاطب با خوانشی که می‌کوشد نسبت میان فرهنگ، جامعه و تغییرات اجتماعی را روشن‌تر کند، درگیر می‌شود. برای علاقه‌مندان به مطالعات فرهنگی و اجتماعی در موضوعات زنان و جامعه، این کتاب می‌تواند راهگشا باشد.

تولید دانش و نوآوری سبز

«تولید دانش و نوآوری سبز» به پیوند تولید دانش با رویکردهای محیط‌زیستی و نوآوری‌هایی توجه می‌کند که به پایداری نزدیک‌اند. عنوان کتاب نشان می‌دهد که نگاه آن صرفاً فنی نیست و به سازوکارهای اجتماعی، مدیریتی و پژوهشی نیز توجه دارد. مخاطب با مفاهیمی روبه‌رو می‌شود که چگونه از مسیر دانش می‌توان به نوآوری‌های سازگار با محیط رسید و در نظام آموزش عالی و پژوهش، جهت‌گیری سبز را جدی‌تر دنبال کرد.