یک گفت‌وگو: ناصر حریری با نجف دریابندری اثر نجف دریابندری

معرفی کتاب یک گفت‌وگو: ناصر حریری با نجف دریابندری

ترجمه فقط جابه‌جایی واژه‌ها میان دو زبان نیست؛ انتخابی دقیق میان صورت و معنی، لحن و مفهوم، وفاداری و آفرینش است. کتاب «یک گفت‌وگو: ناصر حریری با نجف دریابندری» فرصتی است برای شنیدن دیدگاه‌های صریح و روشن نجف دریابندری درباره ترجمه، ویرایش، ادبیات و تجربه‌های پشت پرده این کار.

ناصر حریری در این گفت‌وگو با پرسش‌هایی مشخص و قابل‌فهم، بحث را از تعریف ترجمه آغاز می‌کند و آن را به موضوعاتی مانند هنر یا فن بودن ترجمه، نقد ترجمه، بازگردانی‌های مکرر، زبان ترجمه آثار کهن و نسبت شعر و نثر می‌رساند. پاسخ‌های دریابندری هم‌زمان فنی، ساده و خواندنی‌اند و نشان می‌دهند که سخن گفتن درباره مسائل پیچیده ادبی، لزوماً به زبانی دشوار نیاز ندارد.

درباره کتاب یک گفت‌وگو: ناصر حریری با نجف دریابندری

محور اصلی کتاب، گفت‌وگویی درباره صنعت ترجمه، ویرایش و نشر کتاب است؛ اما دامنه بحث به همین حوزه محدود نمی‌ماند. دریابندری درباره تجربه‌های ترجمه، دشواری‌های انتخاب زبان، اهمیت حس تناسب و رابطه میان صورت و معنی صحبت می‌کند. از خلال این بحث‌ها، خواننده با نگاه مترجمی روبه‌رو می‌شود که ترجمه را کاری دقیق و حساس می‌داند؛ کاری که در آن شناخت متن و توجه به زبان مقصد، هر دو اهمیت دارند.

یکی از جذابیت‌های این اثر، صراحت دریابندری در داوری و بیان تجربه‌های شخصی است. او از اشتباه‌های خود در ترجمه رمان «رگتایم» سخن می‌گوید و درباره کیفیت برخی آثار ادبی نیز بی‌پرده نظر می‌دهد. همین صداقت، گفت‌وگو را از یک بحث نظری خشک دور می‌کند و به آن حال‌وهوایی زنده و انسانی می‌بخشد. خواننده به‌جای مواجهه با مجموعه‌ای از حکم‌های قطعی، با مسیر فکر کردن و سنجیدن یک مترجم درباره کار خود روبه‌رو می‌شود.

در بخش‌های مختلف کتاب، موضوعاتی مانند بازگشت به داستان، نقد ترجمه، انجمن ترجمه، ویرایش، فعالیت در زمینه شعر، رمان و رمانس و تفاوت شعر و نثر بررسی می‌شود. این موضوعات جدا از هم باقی نمی‌مانند؛ بلکه در گفت‌وگو به یکدیگر پیوند می‌خورند و تصویری گسترده از رابطه میان ادبیات، زبان و ترجمه می‌سازند. برای خواننده‌ای که می‌خواهد بداند یک ترجمه چگونه شکل می‌گیرد و چه تصمیم‌هایی در مسیر آن اهمیت دارد، این نکته‌ها قابل تأمل‌اند.

کتاب از نظر ادبی نیز دامنه‌ای متنوع دارد. در آن از نیما یوشیج، صادق هدایت، مرتضی کیوان، محمد قاضی، ذبیح‌الله منصوری و بهمن شعله‌ور سخن گفته می‌شود. همچنین درباره «دن کیشوت»، «خشم و هیاهو»، «بوف کور»، «نام گل سرخ» و نویسندگانی مانند امبرتو اکو و ویلیام فاکنر نکته‌هایی مطرح می‌شود. این اشاره‌ها گفت‌وگو را به بخشی از تاریخ ادبیات و ترجمه پیوند می‌دهند، بی‌آن‌که خواندن کتاب را به مطالعه‌ای تخصصی و دشوار تبدیل کنند.

زبان اثر پیراسته، مستقیم و همراه با بذله‌گویی است. طنزهای دریابندری فضای فنی بحث را سبک‌تر می‌کنند و در کنار نکته‌های تحلیلی، لحظه‌هایی به‌یادماندنی می‌سازند. به همین دلیل، «یک گفت‌وگو» هم برای کسانی که به مباحث نظری ترجمه علاقه دارند خواندنی است و هم برای مخاطبانی که می‌خواهند با روایت تجربه‌ها و دیدگاه‌های یک مترجم آشنا شوند. این اثر از خواننده انتظار پیش‌زمینه تخصصی سنگینی ندارد و موضوعات خود را از مسیر پرسش و پاسخ پیش می‌برد.

نویسنده کتاب یک گفت‌وگو: ناصر حریری با نجف دریابندری

نجف دریابندری در این کتاب نه فقط به‌عنوان مترجم، بلکه به‌عنوان صاحب‌نظر درباره زبان، ویرایش و ادبیات سخن می‌گوید. پاسخ‌های او بر تجربه مستقیم، دقت در انتخاب واژه و توجه به کیفیت متن استوارند. صراحت، وضوح و شوخ‌طبعی در بیان، از ویژگی‌هایی هستند که حضور او را در گفت‌وگو پررنگ می‌کنند. حریری نیز با طرح پرسش‌هایی پیوسته و هدفمند، بحث را از تعریف‌های کلی به جزئیات عملی و نمونه‌های ادبی می‌کشاند.

ترکیب پرسش‌های ناصر حریری و پاسخ‌های نجف دریابندری، کتاب را به متنی آموزشی و در عین حال خوش‌خوان تبدیل کرده است. خواننده می‌تواند از خلال این گفت‌وگو با شیوه نگاه دریابندری به ترجمه، ویرایش و ارزش ادبی آثار آشنا شود و درباره مرز میان فن و هنر در ترجمه دوباره فکر کند.

خرید کتاب یک گفت‌وگو: ناصر حریری با نجف دریابندری به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به ترجمه، ویرایش و زبان فارسی علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. مترجمان جوان، دانشجویان و علاقه‌مندان به کار ترجمه در آن با نکته‌هایی کاربردی و تجربه‌هایی قابل تأمل روبه‌رو می‌شوند. کسانی که درباره نقد ترجمه، ادبیات معاصر و نسبت شعر و نثر مطالعه می‌کنند نیز از گستره موضوعات آن بهره خواهند برد.

این اثر برای خوانندگانی مناسب است که گفت‌وگویی صریح و زنده را به متن‌های آموزشی رسمی ترجیح می‌دهند؛ همچنین برای کسانی که دوست دارند درباره آثاری مانند «دن کیشوت»، «خشم و هیاهو» و «بوف کور» از زاویه‌ای تحلیلی بشنوند. اگر به کتاب‌هایی درباره تجربه مترجمان، تاریخ ادبیات و تصمیم‌های زبانی علاقه‌مندید، «یک گفت‌وگو» می‌تواند مطالعه‌ای فشرده، آموزنده و سرگرم‌کننده برایتان باشد.