مجلس قربانی سنمار (نمایشنامه) اثر بهرام بیضایی

معرفی کتاب مجلس قربانی سنمار - نمایشنامه

گاهی یک بنای باشکوه، بیش از آن‌که نشانه‌ای از قدرت باشد، راز ترسناک قدرت را آشکار می‌کند. نمایشنامه «مجلس قربانی سنمار - نمایشنامه» نوشته بهرام بیضایی، بازآفرینی نمایشی و اندیشه‌برانگیز افسانه‌ای کهن درباره معماری نامدار، فرمانروایی و بهایی است که هنرمند برای آفرینش اثر خود می‌پردازد.

داستان در روزگار نعمان یکم می‌گذرد؛ زمانی که قرار است او میزبان یزدگرد یکم، شاه ایران، باشد. برای این پذیرایی، ساخت خورنق در نظر گرفته شده و سنمار، معمار پرآوازه، مسئول ساخت آن است. بیضایی در این نمایشنامه، قصه‌ای شناخته‌شده از ادبیات فارسی را به صحنه می‌آورد و با افزودن جزئیات و شخصیت‌هایی تازه، امکان خوانشی متفاوت از آن فراهم می‌کند.

درباره کتاب مجلس قربانی سنمار - نمایشنامه

هسته اصلی نمایشنامه بر ساخت خورنق و رابطه میان سنمار و قدرت سیاسی شکل می‌گیرد. نعمان باید بنایی درخور جایگاه شاه ایران آماده کند و سنمار باید توانایی معماری خود را در ساخت چنین بنایی نشان دهد. با این حال، ماجرا فقط درباره برپا کردن یک قصر نیست؛ ساختمان خورنق به میدان کشمکش میان آفرینش و فرمان، هنر و سیاست، و اعتماد و بدگمانی تبدیل می‌شود.

این اثر از افسانه خورنق و سنمار بهره می‌گیرد؛ افسانه‌ای که پیش‌تر در ادبیات فارسی مورد توجه قرار گرفته و روایت آن در «هفت پیکر» نظامی گنجوی نیز بازتاب یافته است. در روایت بیضایی، خبری از بهرام نیست و دختر نعمان نیز در روند داستان نقش دارد. همین تغییر، فضای نمایشنامه را از بازگویی ساده یک حکایت فراتر می‌برد و به روابط انسانی و مناسبات قدرت عمق بیشتری می‌دهد.

بهرام بیضایی با تکیه بر قصه‌ای کهن، پیرنگی منسجم می‌سازد و آن را به موضوعاتی معاصر و قابل تأمل پیوند می‌زند. تقابل سنت با نوگرایی، میهن‌پرستی متعصبانه و پرسش درباره هدف زندگی، از مهم‌ترین زمینه‌های فکری این نمایشنامه‌اند. شخصیت‌ها در فضایی آکنده از شکوه، فرمان‌برداری و تهدید، با مسئله‌ای روبه‌رو می‌شوند که تنها به سرنوشت یک معمار محدود نیست: انسان تا کجا باید برای باور، وظیفه یا آرمان خود پیش برود؟

خواننده در این نمایشنامه با روایتی روبه‌روست که هم ریشه در ادبیات و افسانه‌های فارسی دارد و هم با نگاه نمایشی و بازآفرینانه نویسنده، لایه‌های تازه‌ای پیدا می‌کند. جزئیات افزوده‌شده، حضور دختر نعمان و تمرکز بر کشمکش‌های درونی و اجتماعی، قصه را از یک حکایت تاریخی جدا می‌کند و آن را به اثری درباره انتخاب، قدرت و ارزش آفرینش تبدیل می‌سازد. بنابراین انتظار می‌رود مطالعه کتاب بیش از آن‌که صرفاً دنبال کردن یک ماجرای کهن باشد، فرصتی برای فکر کردن به رابطه انسان با سنت، حکومت و معنای زندگی فراهم کند.

نویسنده کتاب مجلس قربانی سنمار - نمایشنامه

بهرام بیضایی در این نمایشنامه نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از ادبیات کهن و افسانه‌های شناخته‌شده، روایتی مستقل و چندلایه ساخت. او به‌جای تکرار روایت پیشین، دامنه داستان را تغییر می‌دهد، شخصیت دختر نعمان را وارد ماجرا می‌کند و بازه زمانی قصه را کوتاه‌تر در نظر می‌گیرد. نتیجه، نمایشی است که از یک سو به ریشه‌های داستان وفادار می‌ماند و از سوی دیگر، پرسش‌های تازه‌ای درباره قدرت، سنت و نوگرایی مطرح می‌کند.

رویکرد بیضایی در «مجلس قربانی سنمار - نمایشنامه» بر بازخوانی خلاقانه یک قصه کهن استوار است. توجه به جزئیات، ساختن پیرنگی قوی و تبدیل یک افسانه به موقعیتی نمایشی، از ویژگی‌هایی است که این اثر را برای علاقه‌مندان به نمایشنامه‌خوانی و ادبیات فارسی قابل توجه می‌کند.

خرید کتاب مجلس قربانی سنمار - نمایشنامه به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به نمایشنامه‌های فارسی، روایت‌های اسطوره‌ای و بازآفرینی افسانه‌های کهن علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. مطالعه آن به‌ویژه برای خوانندگانی جذاب است که دوست دارند ادبیات کلاسیک را از زاویه‌ای تازه ببینند و میان یک داستان قدیمی و دغدغه‌های فکری جدید ارتباط برقرار کنند.

این نمایشنامه همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که از آثاری درباره تقابل سنت و نوگرایی، تأثیر قدرت بر زندگی انسان و جایگاه هنر در برابر فرمان سیاسی لذت می‌برند. اگر هنگام خواندن نمایشنامه، به گفت‌وگوهای فکری، موقعیت‌های پرتنش و روایت‌هایی با فضای تاریخی و افسانه‌ای توجه می‌کنید، «مجلس قربانی سنمار - نمایشنامه» می‌تواند تجربه‌ای تأمل‌برانگیز برایتان باشد.

در نهایت، این اثر برای خواننده‌ای مناسب است که از متن‌هایی استقبال می‌کند که پس از پایان داستان نیز پرسش‌هایشان ادامه پیدا می‌کند: ارزش زندگی در چیست، انسان چه نسبتی با آرمان‌های خود دارد و آفرینش هنری در برابر قدرت چه جایگاهی پیدا می‌کند؟