در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم اثر ژان پل سارتر

عکس در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم
عکس در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم

کتاب در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم

معرفی کتاب در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم

روشنفکر بودن فقط به داشتن دانش تخصصی محدود نمی‌شود؛ مسئله زمانی آغاز می‌شود که انسان در برابر مسائل اجتماعی و انسانی احساس مسئولیت کند. کتاب در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم با همین پرسش بنیادین روبه‌رو می‌شود: روشنفکر کیست، چه جایگاهی در جامعه دارد و وظیفه او در برابر قدرت، حقیقت و انسان‌ها چیست؟

این اثر نوشته ژان پل سارتر است و بخش اصلی آن از سه سخنرانی او در سال ۱۹۶۵ در توکیو شکل گرفته است. در کنار این سخنرانی‌ها، مطالبی درباره روشنفکر و جامعه و ارزش‌های روشنفکری نیز در کتاب آمده و در پایان، متن من متهم می‌کنم از امیل زولا قرار گرفته است. مجموعه حاضر برای خوانندگانی است که می‌خواهند نسبت میان اندیشه، نویسندگی و مسئولیت اجتماعی را جدی‌تر دنبال کنند.

درباره کتاب در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم

سارتر در سخنرانی نخست به این پرسش می‌پردازد که روشنفکر دقیقاً چه کسی است. از نگاه او، صرفِ تخصص در یک رشته علمی یا حرفه‌ای، فرد را به روشنفکر تبدیل نمی‌کند. فیزیکدان یا شیمیدان، تا زمانی که فعالیت خود را فقط به حوزه تخصصی خویش محدود کرده باشد، لزوماً روشنفکر نیست. روشنفکر زمانی پدیدار می‌شود که دانش و توانایی خود را با مسائل عمومی، انسانی و اجتماعی پیوند بزند.

این تعریف، روشنفکر را از تصویری تشریفاتی یا صرفاً دانشگاهی جدا می‌کند. دغدغه اصلی او باید فراتر از منافع شخصی و مرزهای حرفه‌ای باشد. به همین دلیل، کتاب درباره رابطه میان دانش و تعهد اجتماعی بحث می‌کند و نشان می‌دهد که آگاهی، وقتی با پرسش‌های جامعه درگیر نشود، نمی‌تواند تمام معنای روشنفکری را توضیح دهد.

در سخنرانی دوم، موضوع وظیفه روشنفکر مطرح می‌شود. سارتر بر این نکته تأکید دارد که روشنفکر رسالت خود را از مقام یا قدرتی بیرونی دریافت نمی‌کند و محصول یک تصمیم از پیش تعیین‌شده نیست. جایگاه او از تناقض‌ها و ساختارهای پیچیده جامعه شکل می‌گیرد؛ از همین رو، نمی‌توان وظیفه‌اش را به اطاعت از قدرت یا تکرار سخن نهادهای مسلط فروکاست.

این بخش، خواننده را با مفهوم استقلال فکری و مسئولیت در برابر جامعه روبه‌رو می‌کند. روشنفکر باید بتواند مناسبات اجتماعی را ببیند، درباره آن‌ها پرسش کند و از پذیرش بی‌چون‌وچرای ارزش‌های رایج فاصله بگیرد. چنین رویکردی، کتاب را به متنی درباره آزادی اندیشه، نقد قدرت و نقش اجتماعی دانش تبدیل می‌کند.

سخنرانی سوم با این پرسش پیش می‌رود که آیا نویسنده روشنفکر است یا نه. در اینجا نسبت میان ادبیات، نویسندگی و مسئولیت اجتماعی اهمیت پیدا می‌کند. پاسخ به این پرسش ساده و کلی نیست؛ زیرا نویسندگی زمانی با روشنفکری پیوند می‌خورد که از جهان انسانی و اجتماعی جدا نماند و بتواند در برابر مسائل زمانه موضعی آگاهانه داشته باشد.

در بخش‌های دیگر کتاب نیز موضوع روشنفکر از زاویه جامعه و ارزش‌های فکری بررسی می‌شود. سپس متن من متهم می‌کنم از امیل زولا، این مجموعه را از بحث نظری درباره روشنفکر به نمونه‌ای از مداخله نویسنده در مسئله‌ای اجتماعی نزدیک می‌کند. در نتیجه، کتاب هم جنبه تحلیلی دارد و هم خواننده را به تأمل درباره کنش عمومی نویسندگان و صاحبان اندیشه دعوت می‌کند.

زبان و استدلال سارتر در این اثر، مانند بسیاری از نوشته‌های فلسفی او، در بخش‌هایی فشرده و دشوار است. بنابراین بهتر است کتاب را با حوصله و با توجه به پیوند میان مفاهیم آن بخوانید. ارزش مطالعه آن فقط در دریافت یک تعریف آماده از روشنفکر نیست؛ بلکه در پرسش‌هایی است که درباره دانش، تعهد، قدرت و مسئولیت در ذهن خواننده باقی می‌گذارد.

نویسنده کتاب در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم

ژان پل سارتر در این کتاب روشنفکر را از جایگاه یک متخصص جدا می‌کند و به نقش او در زندگی اجتماعی توجه نشان می‌دهد. محور اندیشه او، پیوند میان آگاهی و مسئولیت است؛ پیوندی که در سه سخنرانی درباره چیستی روشنفکر، وظیفه او و نسبت نویسنده با روشنفکری دنبال می‌شود.

روش سارتر در این مجموعه، طرح پرسش‌های مفهومی و بررسی جایگاه اجتماعی روشنفکر است. او به‌جای ارائه تصویری ساده و بی‌تنش، خواننده را با تناقض‌های این جایگاه مواجه می‌کند: روشنفکر از جامعه شکل می‌گیرد، اما نباید صرفاً سخنگوی قدرت یا نهادهای مسلط باشد؛ دانش دارد، اما وظیفه‌اش به تخصص حرفه‌ای محدود نمی‌شود.

حضور متن من متهم می‌کنم از امیل زولا نیز امکان مقایسه میان بحث نظری سارتر و نمونه‌ای ادبی از مسئولیت اجتماعی را فراهم می‌کند. به این ترتیب، نام سارتر در این کتاب فقط با یک بحث فلسفی همراه نیست، بلکه با پرسش گسترده‌تری درباره وظیفه نویسنده و اثرگذاری اندیشه در جامعه پیوند می‌خورد.

خرید کتاب در دفاع از روشنفکران به انضمام من متهم می‌کنم به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به فلسفه اجتماعی، نقش روشنفکران و رابطه میان اندیشه و جامعه علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی جدی برای شما باشد. همچنین اگر درباره مسئولیت نویسنده، آزادی فکری و شیوه مواجهه صاحبان دانش با قدرت مطالعه می‌کنید، بحث‌های آن زمینه مناسبی برای بازاندیشی فراهم می‌کند.

این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که از متن‌های نظری و تحلیلی استقبال می‌کنند و با مطالعه‌ای فشرده و گاهی دشوار مشکلی ندارند. اگر می‌خواهید بدانید تخصص چه تفاوتی با روشنفکری دارد، روشنفکر چه وظیفه‌ای در جامعه پیدا می‌کند و نویسنده چگونه می‌تواند به مسائل عمومی واکنش نشان دهد، در دفاع از روشنفکران پاسخ‌ها و پرسش‌های مهمی پیش روی شما می‌گذارد.

از سوی دیگر، علاقه‌مندان به ادبیات متعهد و نوشته‌هایی درباره مسئولیت اجتماعی نویسنده، از حضور من متهم می‌کنم در این مجموعه بهره خواهند برد. این کتاب برای مطالعه‌ای سریع و صرفاً سرگرم‌کننده نوشته نشده است؛ باید انتظار متنی مفهومی، پرسش‌برانگیز و نیازمند تمرکز را داشته باشید. در نهایت، خواندن آن می‌تواند نگاه شما را به مرز میان تخصص، روشنفکری، نویسندگی و مسئولیت اجتماعی دقیق‌تر کند.

ژان پل سارتر
ژان پل سارتر

سارتر، ادیب هستی‌گرا ژان پل سارتر در ۲۱ ژوئن ۱۹۰۵ در پاریس متولد شد. او یک روشنفکر و پیشگام و طرفدار اگزیستانسیالیسم بود که از اهداف چپ (مارکسیست) در فرانسه و سایر کشورها حمایت می‌کرد. او تعدادی کتاب نوشت و جایزهٔ نوبل ادبی را در سال ۱۹۶۴ دریافت کرد. هرچند که آن را رد کرد...

سارتر، ادیب هستی‌گرا ژان پل سارتر در ۲۱ ژوئن ۱۹۰۵ در پاریس متولد شد. او یک روشنفکر و پیشگام و طرفدار اگزیستانسیالیسم بود که از اهداف چپ (مارکسیست) در فرانسه و سایر کشورها حمایت می‌کرد. او تعدادی کتاب نوشت و جایزهٔ نوبل ادبی را در سال ۱۹۶۴ دریافت کرد. هرچند که آن را رد کرد...

دیگر آثار این نویسنده

روزنوشته‌های جنگ کذایی
کار از کار گذشت
گوشه‌نشینان آلتونا (نمایشنامه در پنج پرده)
تخیل (یکشنبه)
محبس
دیوار
دیوار: ژان پل سارتر
حقیقت و وجود (ققنوس)
موقعیت نمایش (۱) چرخدنده (قاب)
فاتحان (یکشنبه)