بزرگ شدن در ترکیه اثر ازگه سامانچی

معرفی کتاب بزرگ شدن در ترکیه

اگر قرار باشد میان خواسته‌های خانواده، انتظارهای جامعه و رؤیاهای شخصی خودتان یکی را انتخاب کنید، چه می‌کنید؟ کتاب «بزرگ شدن در ترکیه» خاطرات گرافیکی ازگه سامانچی، روایت طنزآمیز و صمیمی دختری است که در ساحل دریای اژه بزرگ می‌شود و در میان آشوب‌های سیاسی و فرهنگی ترکیه، به‌دنبال شناختن خودش و پیدا کردن صدای مستقل خویش است.

سامانچی در این خودزندگینامه مصور، کودکی، سال‌های مدرسه، نوجوانی و مسیر رسیدن به بزرگسالی را با قصه، طراحی، کلاژ و کاربرد خلاقانه رنگ بازگو می‌کند. نتیجه، کتابی است که تاریخ و جامعه را از زاویه تجربه‌های شخصی می‌بیند؛ تجربه‌هایی سرشار از شیرینی، تلخی، شوخی، کشف و پرسش.

«بزرگ شدن در ترکیه» برنده جایزه نمایش کتاب نیویورک و جایزه کتاب خاورمیانه در سال ۲۰۱۶ شده است.

درباره کتاب بزرگ شدن در ترکیه

مرکز این خاطرات، دختری است که از یک‌سو عاشق دریا و زندگی ماجراجویانه است و از سوی دیگر با انتظارات خانواده و جامعه روبه‌رو می‌شود. پدرش از او می‌خواهد مانند خواهرش مهندس شود، اما ذهن او درگیر امکان‌های دیگری است: غواصی، هنر، بازیگری و تجربه جهانی فراتر از مسیرهای ازپیش‌تعیین‌شده. پرسش اصلی کتاب این است که آیا می‌توان رؤیاهای خود را دنبال کرد و در عین حال رضایت اطرافیان را نیز به‌دست آورد.

روایت شخصی ازگه در بستری اجتماعی و تاریخی شکل می‌گیرد. تنش‌های مذهبی و نظامی، کشمکش میان سکولاریسم و بنیادگرایی، دوقطبی‌های فرهنگی و سیاسی و فضای پرتلاطم دهه ۱۹۸۰ ترکیه، بخشی از جهان این کتاب‌اند. با این حال، این موضوعات هرگز روابط انسانی را کنار نمی‌زنند. خانه، مدرسه، خانواده، عمو، خواهر و دوستان، جزئیات ملموسی هستند که نشان می‌دهند تحولات بزرگ اجتماعی چگونه وارد زندگی روزمره یک نوجوان می‌شوند.

یکی از ویژگی‌های برجسته اثر، شیوه تصویری آن است. سامانچی با کلاژهای مبتکرانه، طراحی‌هایی کودکانه‌نما و ترکیب تصویرهای مربوط به دریا، سیاست، علم و دوستی، گذشته خود را به شکلی زنده بازسازی می‌کند. این طراحی‌ها فقط همراه متن نیستند؛ بلکه به روایت ریتم و شخصیت می‌دهند و کمک می‌کنند مسائل پیچیده سیاسی و اجتماعی برای خواننده شخصی و قابل لمس شوند. لحن کتاب سرخوشانه و گاه خنده‌دار است، اما این شادابی مانع دیدن دشواری‌های بزرگ شدن یک دختر در جامعه‌ای سنتی نمی‌شود.

کتاب همچنین تصویری انتقادی از نظام آموزشی طاقت‌فرسا و فشارهایی ارائه می‌دهد که نوجوان را به سوی آینده‌ای قابل‌پیش‌بینی هدایت می‌کنند. ازگه در میان این فشارها تلاش می‌کند علاقه‌ها و توانایی‌های خود را بشناسد و جایگاهش را پیدا کند. به همین دلیل، خواندن این اثر فقط دنبال کردن خاطرات یک فرد نیست؛ بلکه همراه شدن با روند شکل‌گیری هویت، استقلال و انتخاب در دوره‌ای پرتنش است.

خوانندگان نباید انتظار یک گزارش خشک تاریخی یا روایتی صرفاً خانوادگی داشته باشند. این کتاب تاریخ معاصر، خاطره، طنز، تصویر و تجربه رشد را در کنار هم می‌نشاند و نشان می‌دهد مسائل سیاسی وقتی از دریچه زندگی یک نوجوان روایت شوند، چه اندازه نزدیک و انسانی به نظر می‌رسند.

نویسنده کتاب بزرگ شدن در ترکیه

ازگه سامانچی در ترکیه متولد شد و در همین کشور بزرگ شد؛ تجربه‌ای که شالوده اصلی این خودزندگینامه مصور را شکل می‌دهد. او طراح و استاد دانشگاه نورث‌وسترن آمریکا است و در این کتاب، علاوه بر روایت مسیر شخصی خود از کودکی و مدرسه تا دانشگاه و بزرگسالی، شرایط اجتماعی و تنش‌های فرهنگی ترکیه را نیز به تصویر می‌کشد.

رویکرد سامانچی به خاطره‌نویسی، ترکیبی از مشاهده دقیق، شوخ‌طبعی و تصویرسازی خلاقانه است. او به‌جای آن‌که زندگی خود را از زمینه تاریخی جدا کند، نشان می‌دهد خانواده، آموزش، سیاست و فرهنگ چگونه بر انتخاب‌های یک دختر جوان اثر می‌گذارند. صدای نویسنده در سراسر اثر شخصی، بازیگوش و در عین حال حساس به پیچیدگی‌های جامعه است؛ صدایی که از خلال آن، هم خاطرات خصوصی و هم بخشی از تجربه یک نسل در ترکیه روایت می‌شود.

خرید کتاب بزرگ شدن در ترکیه به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به خودزندگینامه‌های گرافیکی، خاطرات مصور و روایت‌هایی علاقه دارید که متن و تصویر را به‌طور هم‌زمان به‌کار می‌گیرند، «بزرگ شدن در ترکیه» می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این اثر برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند داستان رشد یک دختر را در میان فشارهای خانوادگی، محدودیت‌های اجتماعی و آرزوهای شخصی دنبال کنند.

این کتاب همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که به تاریخ معاصر ترکیه، تنش‌های سیاسی و فرهنگی، مسئله سکولاریسم و بنیادگرایی یا تأثیر سیاست بر زندگی روزمره علاقه‌مندند؛ به‌ویژه اگر ترجیح می‌دهند این موضوعات را از راه یک روایت انسانی و ملموس بشناسند، نه فقط از طریق توضیح‌های مستقیم. علاقه‌مندان به دریا، غواصی، هنر و داستان‌های جست‌وجوی هویت نیز با دغدغه‌های اصلی قهرمان کتاب ارتباط برقرار می‌کنند.

در نهایت، اگر به آثاری درباره دوران کودکی و نوجوانی، رابطه فرزند با خانواده، فشار نظام آموزشی و دشواری یافتن مسیر شخصی علاقه دارید، این خاطرات تصویری تجربه‌ای متفاوت در اختیارتان می‌گذارد. «بزرگ شدن در ترکیه» کتابی درباره انتخاب کردن، شنیدن صدای درون و تلاش برای ساختن آینده‌ای است که الزاماً با خواسته‌های دیگران یکسان نیست؛ روایتی که با طنز و رنگ، پیچیدگی‌های بزرگ شدن را به تجربه‌ای نزدیک و به‌یادماندنی تبدیل می‌کند.