آدمی یک تاریخ نویدبخش اثر روتخر برخمان

” ایده‌ها هرگز ایده صِرف نیستند. ما همان چیزی هستیم که به آن باور داریم.“

آیا انسان ذاتاً خودخواه و خشونت‌طلب است یا نوع‌دوست و خیرخواه؟ آیا تمدن مدرن ما فقط پوسته‌ای نازک است که با کوچک‌ترین بحران فرو می‌ریزد و ذات اصلی انسان را به ما می‌نمایاند؟ سال‌هاست که بسیاری از نظریه‌های روان‌شناسی، اقتصاد و علوم سیاسی به ما گفته‌اند انسان موجودی رقابت‌جو و منفعت‌طلب است که تنها با نظارت و قوانین سخت مهار می‌شود. اما کتاب Humankind: A Hopeful History نوشته روتخر برخمان که در ایران با نام آدمی: یک تاریخ نویدبخش منتشر شده، این روایت غالب را به چالش می‌کشد. اگر می‌خواهید نگاهتان به تاریخ، سیاست، آموزش و حتی ماهیت انسان تغییر کند، این کتاب دقیقاً همان اثری است که باید بشناسید.

مفاهیم اصلی کتاب آدمی، یک تاریخ نویدبخش اثر روتخر برخمان

ایده مرکزی این کتاب، ساده اما انقلابی است: انسان‌ها بسیار بهتر از آن چیزی هستند که تصور می‌کنیم!

روتخر برخمان در این کتاب تلاش می‌کند آنچه را که «نظریه روکش» می‌نامد نقد کند. طبق این نظریه، تمدن تنها لایه‌ای نازک روی طبیعت خشن انسان است و اگر شرایط بحرانی شود، انسان‌ها سریعا به خشونت و هرج‌ومرج بازمی‌گردند. برخمان با بررسی مطالعات تاریخی، پژوهش‌های روان‌شناسی و مثال‌های واقعی نشان می‌دهد این تصویر بیش از آنکه واقعی باشد، حاصل داستان‌هایی است که بارها تکرار شده‌اند.

از جمله بخش‌های مهم کتاب می‌توان به این موارد اشاره کرد:

بازخوانی آزمایش زندان استنفورد

برخمان به سراغ آزمایش فیلیپ زیمباردو در زندان زیرزمین دانشگاه استنفورد می‌رود و نشان می‌دهد روایت رایج از این آزمایش، ساده‌سازی و حتی تحریف‌شده بوده است. او استدلال می‌کند که رفتار خشونت‌آمیز شرکت‌کنندگان نتیجه فشار مستقیم و دستورالعمل‌های پژوهشگران بوده، نه ذات تاریک انسان.

بازنگری در آزمایش میلگرام

در بررسی آزمایش ماشین شوک استنلی میلگرام، نویسنده توضیح می‌دهد که بسیاری از شرکت‌کنندگان، تنها زمانی به شوک‌های ظاهراً مرگبار ادامه می‌دادند که تصور می‌کردند به یک هدف علمی ارزشمند کمک می‌کنند. گزارشات منحرف کننده در نتایج آزمایش نیز از اعتبار آن کم می‌کند.

نقد داستان سالار مگس‌ها

یکی از بخش‌های جذاب کتاب به نقد داستان معروف ویلیام گلدینگ اختصاص دارد. برخمان نشان می‌دهد که در یک ماجرای واقعی از گیر افتادن چند نوجوان در جزیره‌ای دورافتاده، آن‌ها نه‌تنها به خشونت روی نیاوردند، بلکه با همکاری و همدلی زنده ماندند.

انسان شکارچی-گردآورنده و ریشه‌های همکاری

برخمان با رجوع به مطالعات مردم‌شناسی نشان می‌دهد جوامع اولیه انسانی بر پایه همکاری، اشتراک‌گذاری و اعتماد متقابل شکل گرفته‌اند. او استدلال می‌کند که همکاری، نه رقابت بی‌رحمانه، عامل اصلی بقای انسان بوده است.

قدرت تماس و همدلی

یکی از پیام‌های کلیدی کتاب این است که فاصله گرفتن از یکدیگر، زمینه بی‌اعتمادی و نفرت را فراهم می‌کند. برخمان بر اهمیت تماس مستقیم، گفت‌وگو و شناخت چهره‌به‌چهره برای کاهش تعصب تأکید دارد.

در مجموع این کتاب تاریخ را از زاویه‌ای نو روایت می‌کند و نشان می‌دهد که خوش‌بینی، یک رفتار ساده‌لوحانه نیست، بلکه قدمتی تاریخی دارد.

روتخر برخمان کیست؟

روتخر برخمان روزنامه‌نگار و تاریخ‌نگار هلندی متولد ۱۹۸۸ است که به‌خاطر نگاه‌های نوگرایانه و امیدبخش خود شناخته می‌شود. او از جمله متفکران جوانی است که در سطح بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

از مهم‌ترین آثار او می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد:

• آرمان شهری برای واقع گراها : که درباره ایده‌هایی مانند درآمد پایه همگانی و هفته کاری کوتاه‌تر است

• جاه طلبی اخلاقی : که در سال‌های بعد منتشر شد و به موضوع مسئولیت اخلاقی نخبگان می‌پردازد.

• سبک برخمان ترکیبی از روایت‌گری جذاب، استناد تاریخی دقیق و نگاهی انتقادی به روایت‌های غالب است.

از کدام انتشارات بخریم؟

کتاب آدمی؛ یک تاریخ نویدبخش نخستین‌بار در سال ۲۰۱۹ منتشر شد. ژانر کتاب را می‌توان ترکیبی از تاریخ اجتماعی، فلسفه سیاسی، روان‌شناسی اجتماعی و علوم انسانی عمومی دانست.

این کتاب در ایران با عنوان آدمی؛ یک تاریخ نویدبخش در نشر نو با ترجمه مزدا موحد منتشر شده است. همچنین با عنوان تاریخ امیدبخش نوع بشر در نشر کتاب پارسه با ترجمه میرجواد سید حسینی چاپ شده و در بازار کتاب، موجود است.

نسخه فارسی معمولاً در قطع رقعی منتشر شده و تعداد صفحات آن بسته به ترجمه و صفحه‌آرایی حدود ۴50 تا ۵۰۰ صفحه است. بیشتر چاپ‌ها روی کاغذ بالکی یا کاغذ سبک مناسب مطالعه طولانی عرضه می‌شوند که تجربه خواندن را راحت‌تر می‌کند.

اگر به دنبال خرید کتاب آدمی: یک تاریخ نویدبخش با ترجمه‌ای روان و چاپ باکیفیت هستید، می‌توانید مشخصات دقیق هر نسخه را در صفحه محصول سایت کتابچی بررسی کنید و بر اساس نیازتان انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.

انتقادها و تحسین‌ها

این کتاب با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شد و بسیاری از منتقدان، کتاب را اثری جسورانه و امیدبخش دانسته‌اند که توانسته روایت بدبینانه مسلط درباره طبیعت انسان را به چالش بکشد.

تحسین‌ها عمدتاً بر این نکته تأکید دارند که برخمان با زبانی قابل فهم و در عین حال مستند، مخاطب عمومی را با مباحث پیچیده علوم انسانی آشنا می‌کند. او روایت‌هایی را که سال‌ها به‌عنوان حقیقت پذیرفته شده بودند، دوباره بررسی می‌کند و همین امر کتاب را جذاب و بحث‌برانگیز کرده است.

در مقابل، برخی منتقدان معتقدند که نویسنده در مواردی بیش از حد خوش‌بین است یا نمونه‌های تأییدکننده دیدگاه خود را برجسته‌تر از موارد مخالف نشان می‌دهد. با این حال حتی منتقدان نیز اذعان دارند که کتاب گفت‌وگویی ضروری درباره نگاه ما به انسان و جامعه ایجاد کرده است.

ما در مجله کتابچی مقاله‌ای در نقد بررسی این کتاب داریم که پیشنهاد می‌کنیم آن را مطالعه کنید.

بخش‌هایی از متن کتاب آدمی یک تاریخ نویدبخش

• در واقع هانا آرنت یکی از آن فلاسفه نادری بود که اعتقاد داشت اغلب مردم، ته دلشان، خوب هستند. او استدلال می‌کرد که نیاز ما به عشق و دوستی انسانی‌تر از هرگونه تمایلی به نفرت و خشونت است. و وقتی مسیر شر را انتخاب می‌کنیم، حس می‌کنیم مجبوریم پشت دروغ‌ها و کلیشه‌هایی پنهان شویم که به ما ظاهری درستکار می‌دهند.

• اولین مردی که بعد از محصور کردن قطعه‌ای زمین به این فکر افتاد که بگوید «این مال من است» و دید مردمان آنقدر ساده‌اند که حرفش را قبول کنند، بانی راستین جامعه مدنی است. اگر مردی نرده‌ها را بیرون می‌کشید یا خندق را پر می‌کرد و به همنوعانش اعلام می‌کرد به این یاوه‌گو گوش ندهید، گم شده‌اید اگر فراموش کنید که محصولات زمین به‌تساوی به همه تعلق دارد و خودِ زمین از آن کسی نیست، آن مرد ناجی نژاد بشر می‌بود و آن را از بی‌شمار جنایت، بی‌شمار جنگ، بی‌شمار قتل، بی‌شمار بدبختی و وحشت نجات می‌داد!

حس و حال مطالعه کتاب آدمی یک تاریخ نویدبخش

خواندن کتاب آدمی: یک تاریخ نویدبخش تجربه‌ای متفاوت است. شما با کتابی روبه‌رو هستید که هم ذهن‌تان را به چالش می‌کشد و هم احساس امید را در شما تقویت می‌کند. برخمان با روایت داستان‌های واقعی، نقد پژوهش‌های مشهور و طرح پرسش‌های بنیادین، اجازه نمی‌دهد خواندن کتاب به تجربه‌ای خشک و دانشگاهی تبدیل شود.

در طول مطالعه، بارها ممکن است باورهای قدیمی خود را مرور کنید. شاید با خود بگویید اگر انسان‌ها واقعاً این‌قدر توانمند و همدل‌اند، پس چرا جهان این‌گونه است؟ همین پرسش‌ها شما را وادار می‌کند فعالانه با متن درگیر شوید.

خرید کتاب آدمی یک تاریخ نویدبخش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

اگر به کتاب‌های تاریخ، علوم اجتماعی، روان‌شناسی اجتماعی و فلسفه علاقه دارید، این اثر برای شما انتخابی بسیار مناسب است. اگر از فضای بدبینانه و روایت‌های تیره درباره آینده خسته شده‌اید و به دنبال نگاهی مستند اما امیدوارانه هستید، این کتاب می‌تواند افق تازه‌ای پیش رویتان بگذارد.

همچنین برای دانشجویان علوم انسانی، فعالان اجتماعی، معلمان و هر کسی که با مفهوم اعتماد و همکاری در جامعه سروکار دارد، مطالعه این کتاب توصیه می‌شود.

کتابچی مطالعه این کتاب خوب را به شما پیشنهاد می‌کند. اگر می‌خواهید نگاهتان به تاریخ و جامعه را بازنگری کنید، می‌توانید همین حالا این کتاب مفید را از قسمت بالای همین صفحه تهیه کنید و به دوستانتان هدیه دهید. انتخاب این کتاب می‌تواند آغاز گفت‌وگوهای عمیق‌تری درباره انسان، اعتماد و آینده مشترکمان باشد.