کتاب سخن در حضور (مهراندیش) *

معرفی کتاب سخن در حضور

ادبیات، زمانی که از سطح روایت و سرگرمی عبور می‌کند، به عرصه‌ای تبدیل می‌شود که در آن زبان، اندیشه و تجربه انسانی در کنار هم قرار می‌گیرند. کتاب سخن در حضور نوشته محمود حدادی یکی از همین آثار است؛ مجموعه‌ای از جستارها و گفتارهای فکری که رابطه میان نوشتن، خواندن، ترجمه، زبان و زیست فرهنگی را بازتاب می‌دهد. حدادی که سال‌هاست نامش با ترجمه دقیق و درخشان آثار ادبی آلمانی گره خورده، در این کتاب از تجربه‌های زیسته‌اش در جهان واژه‌ها می‌گوید؛ تجربه‌هایی که نه‌تنها برای مخاطبان حرفه‌ای ادبیات، بلکه برای خوانندگان عمومی که به دنیای فکر، زبان و فرهنگ علاقه دارند نیز جذاب و الهام‌بخش است.

این کتاب به‌وسیله‌ی نشر مهراندیش منتشر شده و در زبان فارسی در دسترس است. سخن در حضور 192 صفحه دارد و به دلیل لحن روشن، تامل‌برانگیز و شخصیِ نویسنده، برای جوانان و بزرگسالانی که به حوزه‌های ادبیات تطبیقی، ترجمه، نقد و اندیشه علاقه‌مندند، سطح خوانشی مناسب و قابل‌دسترس ارائه می‌دهد.

درباره کتاب سخن در حضور

سخن در حضور مجموعه‌ای است از جستارهای ادبی و فرهنگی که در آن محمود حدادی از زیستن با زبان، ترجمه به‌عنوان تجربه‌ای انسانی و فکری، ارزش روایت، و جایگاه ادبیات در جهان معاصر می‌گوید. کتاب ساختاری قطعه‌محور دارد و هر بخش آن حول پرسشی بنیادین می‌چرخد: چگونه می‌توان به زبان اعتماد کرد؟ چگونه می‌توان در حضور دیگری ــ چه خواننده باشد و چه نویسنده ــ سخن گفت؟ رابطه ما با آثار بزرگ ادبی چه نسبتی با زندگی روزمره‌مان دارد؟

حدادی در این کتاب، همچون مترجمی که میان دو جهان ایستاده، تلاش می‌کند فاصله‌ها را کم و معناها را روشن‌تر کند. او از تجربه‌اش با نویسندگان آلمانی‌زبان، از فضای فکری آلمان در قرن بیستم، از چالش‌های ترجمه و نیز از نقش خواندن در شکل‌گیری نگاه فردی صحبت می‌کند. در تمام این گفتارها نوعی صداقت فکری و شفافیت زبانی وجود دارد که خواننده را با دغدغه‌های واقعی نویسنده روبه‌رو می‌سازد.

کتاب نه یک متن تخصصیِ سنگین است و نه نوشته‌ای کاملاً عمومی؛ بلکه حد میانه‌ای را برمی‌گزیند که در آن خواننده حس می‌کند در یک گفت‌وگوی عمیق اما صمیمی شرکت کرده است—گفت‌وگویی درباره معنا، روایت و جهان.

نویسنده کتاب سخن در حضور

محمود حدادی مترجم، پژوهشگر و نویسنده‌ای است که نامش طی چند دهه گذشته همواره با ترجمه‌های وفادار و دقیق از ادبیات آلمانی مطرح بوده است. او متولد ۱۳۲۹ است و تحصیلات خود را در رشته زبان و ادبیات آلمانی به پایان رسانده. حدادی یکی از تأثیرگذارترین مترجمان ایرانی در حوزه ادبیات مدرن اروپاست و آثاری از نویسندگانی چون برتولت برشت، هاینریش بل، فرانس کافکا، هرمان هسه و توماس برنهارد را با سبک نوشتاری روشن و وفادار به لحن اصلی، به فارسی منتقل کرده است.

اما محمود حدادی فقط مترجم نیست؛ او نویسنده‌ای صاحب‌نظر در زمینه زبان، نقد فرهنگ و مطالعات ادبی است. نگاه او به ترجمه به‌عنوان پلی میان فرهنگ‌ها و حساسیتش نسبت به ظرایف زبان، در همه آثارش پیداست. سخن در حضور درواقع بازتاب همین مسیر طولانی و پرثمر است—مسیر انسانی کسی که زندگی‌اش را صرف شنیدن و بازگفتن صدای دیگران کرده و اکنون درباره معنای این تجربه سخن می‌گوید.

خلاصه کتاب سخن در حضور

سخن در حضور روایتی خطی یا داستان‌محور ندارد؛ بلکه مجموعه‌ای است از اندیشه‌ها، تجربه‌ها و یادداشت‌هایی که در کنار هم جهان فکری نویسنده را می‌سازد. هر بخش کتاب به موضوعی خاص می‌پردازد: نقش ترجمه در فرهنگ معاصر، لذت خواندن، دشواری نوشتن، نسبت میان فردیت و زبان، و تجربه‌ی مواجهه با نویسندگان بزرگ.

حدادی بارها به تجربه‌ی ترجمه می‌پردازد؛ تجربه‌ای که از نظر او تنها بازنویسی یک متن نیست بلکه ورود به جهان ذهنی دیگری است. او توضیح می‌دهد که چگونه مترجم با هر جمله با پرسشی تازه روبه‌رو می‌شود: مفهوم دقیق چیست؟ آهنگ کلام چگونه است؟ چه چیزی در متن پنهان است که خواننده باید احساسش کند؟

در بخش‌هایی دیگر کتاب، نویسنده به نقش خواننده در شکل‌دادن به معنای متن اشاره می‌کند. از نگاه او، خواندن یک مشارکت است و هیچ دو خوانشی با یکدیگر یکسان نیست. به همین دلیل، متن ادبی همیشه در حضور خوانده شکل می‌گیرد.

موضوع تامل‌برانگیز دیگری که در کتاب برجسته می‌شود، مسؤولیت زبان است؛ این‌که چگونه انتخاب واژه‌ها و لحن ما می‌تواند بر جهان تأثیر بگذارد چه در نوشتن یک مقاله باشد، چه در ترجمه یک اثر بزرگ و چه در گفت‌وگوهای روزمره.

همین ترکیب اندیشه، تجربه شخصی و زبان روشن است که سخن در حضور را به متنی تأمل‌برانگیز و خواندنی تبدیل می‌کند؛ متنی که نه صرفاً در حال آموزش دادن است و نه تنها روایت‌گر خاطره، بلکه گفت‌وگویی است که خواننده را به تفکر دعوت می‌کند.

جملات کتاب سخن در حضور

• ترجمه زمانی شروع می‌شود که مترجم صدای نویسنده را بشنود، نه فقط کلمات او را ببیند.

• هیچ سخنی بدون حضور دیگری معنا نمی‌یابد؛ ما همیشه برای کسی حرف می‌زنیم، حتی اگر او را نشناسیم.

• خواندن یعنی پذیرفتن این‌که جهان را می‌توان از زاویه‌ای تازه دید.

• زبان اگر بی‌دقت شود، فکر نیز بی‌دقت می‌شود؛ و این آغاز دوری ما از حقیقت است.

خریدکتاب سخن در حضور به چه کسانی توصیه می‌شود؟

سخن در حضور کتابی است درباره زبان، فرهنگ، خواندن و نوشتن؛ اما فراتر از همه، درباره انسان معاصر است که در میان انبوه صداها به دنبال معنا می‌گردد. محمود حدادی با دقت، صداقت و زبانی روشن، تجربه‌ی زیستن در جهان واژه‌ها را به اشتراک می‌گذارد و خواننده را دعوت می‌کند تا از فاصله‌ای تازه به ادبیات و نقش آن در زندگی نگاه کند.

اگر به‌دنبال کتابی هستید که ذهن را آرام اما فعال کند، شما را با پرسش‌های تازه روبه‌رو سازد و دید وسیع‌تری نسبت به زبان و فرهنگ به شما بدهد، سخن در حضور انتخابی درست و پرمایه است.