بازگشت اثر گلی ترقی
معرفی کتاب بازگشت
اگر مهاجرت، زندگی را میان دو سرزمین تقسیم کند، بازگشت به کدامیک از آنها ممکن است؟ رمان «بازگشت» نوشته گلی ترقی، داستان زنی به نام ماهسیماست که پس از سالها زندگی در فرانسه، در برابر انتخابی دشوار قرار میگیرد: ماندن در سرزمینی که به آن خو گرفته یا برگشتن به ایران، جایی که بخش مهمی از گذشته و هویت او در آن باقی مانده است.
ماهسیما در آغاز رمان پشت پنجره غرق در فکر است. او با پسر بزرگش، هرمز، که در آمریکاست، سخن میگوید و در ذهن خود با امیررضا، همسرش که سالها پیش به تهران بازگشته، گفتوگو میکند. همین فضای ذهنی و خاطرهمحور، خواننده را به زندگی زنی وارد میکند که میان دلتنگی، تردید، وابستگی و امید گرفتار شده است.
درباره کتاب بازگشت
«بازگشت» در قلمرو ادبیات مهاجرت قرار میگیرد و پرسشی آشنا را دنبال میکند: بروم یا بمانم؟ ماهسیما سالها پیش همراه همسر و دو فرزندش تهران را به امید زندگی بهتر ترک کرده است. در فرانسه، فرزندانش به مدرسه میروند، خانواده با دوستان و آشنایان تازه روبهرو میشود و تجربه غربت به بخشی از زندگی روزمره آنها تبدیل میشود. با گذشت زمان، پسران بزرگ میشوند و برای ساختن زندگی خود به آمریکا میروند؛ امیررضا نیز برای فروش اموال به ایران بازمیگردد، اما برخلاف انتظار، دیگر به فرانسه برنمیگردد.
در نتیجه، ماهسیما تنها میماند؛ زنی که هر بخش از وجودش به یکی از اعضای خانوادهاش گره خورده است. بخشی از دل او در تهران و نزد همسرش است، بخشی نزد پسرانش در آمریکا و بخشهایی دیگر نزد برادرش در آلمان و خواهرش در کانادا. این پراکندگی خانوادگی، احساس تهیبودن و بیپناهی او را عمیقتر میکند و زندگی مهاجر را نه فقط بهعنوان جابهجایی مکانی، بلکه بهعنوان تجربهای عاطفی و درونی نشان میدهد.
ماهسیما میداند که امیررضا دیگر مانند گذشته به او متعهد نیست، اما ترجیح میدهد این حقیقت را نبیند و در خاطرات خوش گذشته و امید به آیندهای بهتر زندگی کند. سفر او به ایران، این وضعیت را برهم میزند. او در وطن با واقعیتی روبهرو میشود که سالها از آن فاصله گرفته و این سفر، بهتدریج به سفری برای بازگشت به خویشتن تبدیل میشود. داستان بدون توضیح مستقیم و آشکار درباره تنهایی، سرمای سوزناک آن را در لابهلای روایت منتقل میکند.
رمان با گفتوگویی میان نویسنده و شخصیت اصلی آغاز میشود؛ تمهیدی که فاصله میان زندگی نویسنده و تجربه ماهسیما را به شکلی ویژه به هم نزدیک میکند. روایت میان زمان حال، خاطرات مهاجرت و مقایسه زندگی در فرانسه و ایران حرکت میکند و خواننده را با کشمکش زنی همراه میسازد که در هیچیک از دو سوی این انتخاب، آرامش کامل ندارد. ارزش خواندن کتاب در همین نگاه انسانی به مهاجرت، خانواده، دلتنگی و معنای خانه است.
نویسنده کتاب بازگشت
گلی ترقی، نویسنده ایرانی ساکن فرانسه، در «بازگشت» به سراغ تجربهای میرود که برای بسیاری از مهاجران با پرسشهای عاطفی و هویتی همراه است. تمرکز او بر زندگی در فاصله میان وطن و سرزمین میزبان، به روایت ماهسیما حالوهوایی شخصی و درونی میدهد. نویسنده بهجای آنکه تنهایی شخصیت را با توضیحهای صریح بیان کند، آن را از مسیر خاطره، گفتوگوی ذهنی، سکوت و موقعیتهای خانوادگی به خواننده منتقل میکند.
نگاه گلی ترقی در این رمان، مهاجرت را مجموعهای از خاطرات پراکنده، انتخابهای دشوار و پیوندهایی میبیند که با وجود فاصله جغرافیایی همچنان ادامه دارند. به همین دلیل، داستان فقط درباره تصمیم ماهسیما برای رفتن یا ماندن نیست؛ درباره زنی است که باید پس از سالها وابستگی به دیگران، نسبت خود را با گذشته، خانواده و خودش دوباره بررسی کند.
خرید کتاب بازگشت به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به رمانهای ادبی درباره مهاجرت، غربت و بازگشت به وطن علاقه دارید، «بازگشت» میتواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که داستانهای شخصیتمحور و روانشناختی را میپسندند و میخواهند کشمکشهای درونی یک زن را در برابر تصمیمی سرنوشتساز دنبال کنند.
این رمان همچنین برای کسانی جذاب است که به موضوع خانوادههای پراکنده، رابطه میان همسران، فاصله میان والدین و فرزندان و تأثیر مهاجرت بر احساس تعلق فکر میکنند. انتظار شما از کتاب باید روایتی آرام، خاطرهمحور و سرشار از دلتنگی باشد؛ روایتی که بهجای ارائه پاسخ ساده، پرسش رفتن یا ماندن را در ذهنتان زنده نگه میدارد. اگر داستانهایی درباره تنهایی پنهان، مواجهه با واقعیت و جستوجوی دوباره خویشتن را دوست دارید، مطالعه «بازگشت» تجربهای تأملبرانگیز برای شما خواهد بود.
